3 - كتاب را فرستاد كه در آن بيان « حق » است .
لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ . . .
- ( تا بين مردم داورى كند ) ضمير در « يحكم » ( داورى كند ) به خدا يا كتاب برميگردد يعنى تا خدا كه فرستنده كتاب است و يا خود كتاب » بين آنها داورى كند .
فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ . . .
- در آنچه اختلاف كردند قبل از آمدن كتاب .
سؤال بنا بر قول اول كه « امة واحده » كفر باشد و در آن وقت همه مردم كافر بودند چگونه ممكن است درباره آنان گفته شود : « در حق اختلاف كردند » و كتاب ، فرستاده شد كه ميان آنها حكم كند .
پاسخ در پاسخ ممكن است گفت كه آنان همه كافر بودند لكن بعضى از راه غلوّ و مبالغه در حق انبياء و بعض از راه كوتاهى در فكر همانطور كه يهود و نصارى در حق مسيح كافر شدند و او را يهود « دروغگو » و نصارى « خدا » دانست .
وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ
- اختلاف در حق نكرد مگر گروهى كه به آنان علم داده شده بود مانند يهود كه صفات نبى اكرم را كتمان كردند در حالى كه به آن علم داشتند .
مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ . . .
- پس از آنكه 1 - دليلها و برهانهاى واضح يا 2 - تورات و انجيل و يا 3 - معجزات پيامبر اسلام براى آنان آمده و ديدند .
بَغْياً بَيْنَهُمْ . . .
- از روى ظلم و حسد و رياست طلبى .
فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ . . .
- خداوند كسانى را كه ايمان آورده بودند در آنچه اختلاف كرده بودند بحقيقت هدايت فرمود و منظور از كلمه « اذن » يا علم است و يا « لطف » و در آيه چيزى محذوف است كه اينان به علم و يا لطف خدا هدايت شدند