3 - اصحاب ما از حضرت باقر عليه السلام روايت كردهاند كه آن حضرت فرمود :
« مراد اين است كه شخص اموالى را بدست ميآورد ولى آن را در راه خير صرف نميكند و پس از اينكه او مرد و ديگرى آن را بعنوان « ارث » مالك گرديد آن را وسيلهء اعمال نيك و سعادت خود قرار ميدهد پس اوّلى چون نتيجهء زحمات خود را در ميزان اعمال ديگرى مىبيند شديداً متاسف مىشود و حسرت مىخورد » .
4 - خداوند در روز قيامت مقدار پاداشهايى كه اگر اعمال نيك انجام ميدادند به آنها داده ميشد به آنان نشان ميدهد از ديدن اين وضع فوق العاده متاسف ميشوند و حسرت ميخورند كه چرا در دنيا آن پاداشها را تحصيل نكردند .
مؤلف : آيه احتمال تمام اين وجوه را دارد و لذا حمل آن بر عموم بهتر است .
وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ . . .
- آنان هميشه در آتش خواهند بود و از آن خارج نخواهند گشت .
خداوند در اين آيه حال كسانى را كه در موقعى پشيمان ميشوند و حسرت ميخورند كه پشيمانى در آن ، سود ندارد بيان فرموده است و اين خود ترغيبى است كه افراد گناهكار بايد وقتى پشيمان شوند كه پشيمانى آنها نتيجه بخش باشد .
بيشتر مفسرين ميگويند اين آيه دربارهء كفّار نازل گرديده است .
اين آيه بر اين مطلب نيز دلالت كامل دارد كه انسان بر اطاعت و معصيت قدرت دارد زيرا پشيمانى و تأسف هميشه بر افعالى است كه مقدور انسان باشد و لذا معقول نيست كه انسان بر ترك فعلى كه نميتوانست آن را انجام دهد يا بر انجام فعلى كه نميتوانست آن را ترك كند حسرت بخورد . از همين جهت است كه انسان - مثلًا - چون بدون وسيله قدرت بالا رفتن به آسمان را ندارد بر ترك آن هرگز تأسّف نميخورد
.
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 168 ]
يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالاً طَيِّباً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ( 168 )
[ ترجمه ]
اى مردم ! از آنچه در زمين است بطور حلال و پاكيزه تناول كنيد و از گامهاى شيطان پيروى نكنيد كه او براى شما دشمن آشكاريست