شرح لغات
امر شيطان : دعوت او .
سوء : كار بدى كه عقل يا شرع انسان را از ارتكاب آن منع مىكند .
فاحشه : كارى كه با حقّ مطابق نيست .
تفسير :
خداوند پس از اينكه از شيطان نام برد و از پيروى از آثار او نهى كرد ببيان اعمال او كه او مخالف دين است پرداخت و فرمود :
إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ . . .
- سدى و قتاده ميگويند : يعنى شما را بمعاصى دعوت مىكند بعضى گفتهاند : مراد اين است كه شما را بانجام عملى كه زيان بخش است دعوت مينمايد اين معنا با معناى اول در نتيجه ، يكى است .
وَ الْفَحْشاءِ . . .
- بعضى گفتهاند مراد از آن زنا است ابن عباس ميگويد : فرق ميان « سوء و فحشاء » اين است كه سوء گناهانى است كه حدّى براى آنها معيّن نشده است بخلاف فحشاء كه براى آنها كيفر معيّنى در شرع مقرّر شده است .
وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ . . .
- ابو مسلّم ميگويد : « مراد اين است كه شيطان مردم را وادار مىكند كه براى خداوند ، شريك و فرزند قرار بدهند و كارهاى خلاف عقل را به او نسبت بدهند » . بعضى گفتهاند اين جمله شامل جميع مذاهب فاسد و اعتقادات باطل مىگردد .
دعوت شيطان چگونه صورت مىگيرد ؟
از جمله سؤالهايى كه اينجا پيش ميآيد اين است كه شيطان چگونه انسان را امر مىكند و حال آنكه ما او را اصلًا نمىبينيم و حرف او را نميشنويم .
جواب آن اين است كه معناى « امر شيطان » دعوت شيطان است چنان كه مىگوييم : « نفسى تأمرنى بكذا » و مراد اين است كه نفس من مرا بفلان چيز دعوت مىكند .
بعضى گفتهاند : « شيطان انسان را حقيقةً به معصيت امر مىكند و گاهى انسان