است كه « يرى » را با ياء بخوانيم ولى اگر آن را « ترى » با تاء چنان كه حسن خوانده است بخوانيم خطاب متوجّه پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم خواهد بود - هر چند مراد واقعى غير آن حضرت يعنى افراد امّت است - بعضى گفتهاند مخاطب به آن « سامع » يا انسان است يا « انسان » يعنى اگر تو شنونده يا انسان ، ستمكاران را به بينى .
أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً . . .
- از اين كلام كلمهاى حذف گرديده است و مراد اين است « لرأيت انّ القوة للَّه جميعا » يعنى در آن وقت خواهى ديد كه همهء قدرتها مخصوص خداوند است . در صورتى كه « ترى » را بصيغهء مخاطب بخوانيم جمله مزبور جواب « لو » خواهد بود ولى اگر « يرى » بخوانيم تقدير كلام چنين خواهد بود و لو يرى الظالمون اذ يرون العذاب ان القوة للَّه جميعا لرأوا مضرة فعلهم . يعنى اگر ستمكاران به بينند - هنگامى كه عذاب را مشاهده مىكنند - كه تمام قدرتها مخصوص خدا است آن وقت ضرر و بدى عاقبت كار خود را خواهند ديد .
و معناى
« أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً »
اين است كه خداوند قدرت آن را دارد كه آنان را مؤاخذه و عقوبت كند در اين كلام اشاره است كه اين جبّاران هر قدر كه داراى عزّت ظاهرى و مادّى باشند ، هنگام حشر روز قيامت ذليل و پست خواهند گشت .
در آيهء جواب « لو » بهر تقدير - چه اينكه « يرى يا « ترى » بخوانيم - محذوف است .
وَ أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذابِ . . .
- توصيف عذاب به « شدّت » مجاز و از روى مبالغه است زيرا شدّت از صفاتى است كه مخصوص اجسام مىباشد
.
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيات 166 تا 167 ]
إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَ رَأَوُا الْعَذابَ وَ تَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبابُ ( 166 ) وَ قالَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا لَوْ أَنَّ لَنا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَما تَبَرَّؤُا مِنَّا كَذلِكَ يُرِيهِمُ اللَّهُ أَعْمالَهُمْ حَسَراتٍ عَلَيْهِمْ وَ ما هُمْ بِخارِجِينَ مِنَ النَّارِ ( 167 )
[ ترجمه ]
هنگامى كه رؤسا و پيشوايان باطل از پيروان خود بيزارى بجويند و عذاب را مشاهده كنند و هر گونه وسائل و اسباب قطع شود .