گرفته و اجتماع اين دو لفظ ( حلال و طيّب ) را فقط براى تاكيد دانستهاند ولى برخى آن را به معناى چيزى كه در دنيا و آخرت لذّت بخش و پاكيزه است گرفتهاند .
وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ . . .
- در معناى آن اختلاف است ابن عبّاس « خطوات شيطان » را باعمال شيطان مجاهد و قتاده بگامهاى شيطان « سدى » باطاعت هاى شيطان قاضى بوسوسهها و خواطر شيطان و خليل بآثار شيطان تفسير كرده است .
ماوردى ميگويد : « خطوات به معناى گامها است و چنان كه انسان بوسيلهء گام برداشتن خود از مكانى به مكان ديگر منتقل مىشود منظور در آيه هم اين است كه شيطان شما را از معصيتى به معصيت ديگر منتقل نكند تا به اين وسيله همهء معاصى را مرتكب شويد » .
حضرت باقر عليه السلام و حضرت صادق عليه السلام فرمودند : « از جملهء خطوات شيطان است بطلان قسم خوردن و نذر در راه معصيت و هر گونه قسمى كه به غير خدا باشد » .
إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ . . .
- او براى شما دشمن آشكاريست كه دشمنى خود را بوسيلهء دعوت شما به معصيت آشكار مىكند .
اصل اولى در اشياء چيست ؟
مردم دربارهء خوردنيها و اشياء مفيدى كه بر هيچكس ضرر آن معلوم نيست اختلاف كردهاند كه اصل اوّلى در آنها چيست ؟ بعضى گفتهاند كه اشياء ذاتاً ممنوع و حرام هستند تا دليلى بر اباحهء آنها قائم گردد و برخى ميگويند تا هنگامى كه دليل بر حرمت اشياء قائم نگرديده است شرعاً مباح ميباشند اين قول را سيّد مرتضى ( ره ) اختيار كرده است بعضى در اين مسأله توقّف كرده از اظهار نظر خوددارى نمودهاند .
اين آيه دلالت بر قول دوّم دارد ، در اين صورت مفاد آن تاكيد حكم عقل است .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 169 ]
إِنَّما يَأْمُرُكُمْ بِالسُّوءِ وَ الْفَحْشاءِ وَ أَنْ تَقُولُوا عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ ( 169 )
[ ترجمه ]
او شما را به كارهاى بد و ناپسند دعوت مىكند و همچنين شما را وادار مىكند كه از روى نادانى نسبتهايى به خداوند بدهيد .