[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 164 ]
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِما يَنْفَعُ النَّاسَ وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ مِنْ ماءٍ فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ( 164 )
[ ترجمه ]
در آفرينش آسمانها و زمين و آمد و رفت منظم شب و روز و كشتىهايى كه براى تأمين منافع مردم به روى آبهاى درياها در حركت است و بارانى كه خداوند آن را از آسمان نازل كرد و بآنوسيله زمين را پس از مرگ زنده گردانيد و انواع جانورانى كه در روى زمين آنها را پراكنده و در وزيدن بادها و ابرهايى كه ميان آسمان و زمين مسخر است آيات توحيد براى عاقلان پديدار است
شرح لغات
خلق : ايجاد بطور ابتكار با اندازهگيرى و محاسبهء مخصوص و لذا اين « وصف » مخصوص خداوند است چون غير از او كسى نيست كه افعال او بطور ابتكار صورت بگيرد .
سماوات : جمع سماء هر چيزى كه در جهت بالا قرار بگيرد « سما » است و هر چيزى كه در سمت پائين واقع شود « ارض » است ولى هنگامى كه « سماوات » اطلاق شود مراد از آن آسمان هفتگانه است و علّت اينكه « سماوات » بطور جمع و « ارض » بطور مفرد در قرآن به كار برده مىشود اين است كه در جملهء
فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ
« 1 » و
« خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ »
« 2 » علاوه بر اينكه تصريح به جمع و تعدّد سماء شده است بطور جمع نيز به كار رفته است ولى در جملهء
« مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ »
« 3 » كه دلالت بر هفت زمين دارد « ارض » مانند « سماوات » بطور جمع به كار نرفته است . بعلاوه چون زمينها مانند هم بوده و يك جنس ميباشند دربارهء آنها كلمهء « ارض » بطور جنس به كار برده مىشود ولى آسمانها متفاوت هستند لذا احتياج بجمع بستن هست .
هامش
( 1 ) آيه 29 سورهء بقره
( 2 ) آيه 12 سورهء طلاق و آيه 3 سورهء الملك
( 3 ) آيه 12 سورهء طلاق