كه آنها را وسيلهء ضرر و خسارت ديگرى قرار ميدهد منفعت خود را قصد مىكند « 1 » منفعت كشتىها ، مسافرت و حمل و نقل كالاها در كسب و تجارت است . وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ . . . - جميع مفسرين مىگويند مراد اين است : « آنچه از جانب آسمان نازل مىكند » ولى بعضى گفتهاند منظور از « سماء » در اينجا « ابر » است . فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها . . . - يعنى زمين را پس از خزان و خرابى آن ، آباد مىكند ، چون زمين هنگامى كه باران به آن ميرسد گل و گياه و ميوه و محصول ميروياند و وقتى كه باران به آن نميرسد پژمرده مىشود و چيزى نميروياند از اين نظر تشبيه آن بزنده و مرده مناسب است . ولى بعضى گفتهاند مراد از زنده كردن زمين ، زنده كردن اهل زمين است بوسيلهء قوت و غذايى كه براى آنها فراهم ميگردد . وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ . . . - انواع جنبندگانى كه در روى زمين در مناطق مختلف آنها پراكنده ساخته است . وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ . . . - در گرداندن بادها به اينكه بعضى از آنها شمالى و بعضى جنوبى برخى از شرق بغرب و بعضى به عكس آن ميوزند . قتاده ميگويد : مراد اين است كه بعضى از باد رحمت و برخى وسيلهء عذاب است . روايت شده است كه در زمان ابن عبّاس باد تندى وزيد بعضى از مردم آن را دشنام دادند . ابن عباس در اين حال گفت : باد را هرگز دشنام ندهيد و لكن بگوئيد : خداوندا آن را وسيلهء رحمت قرار بده و وسيلهء عذاب مگردان . وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ . . . - ابرهايى كه ميان آسمان و
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢ — صفحة 146
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١٤٦
هامش
( 1 ) اين وجه صحيح به نظر نميرسد همان وجه اول صحيح است بعلاوه منظور اصلّى از خلقت كشتىها منفعت مردم است .