كه آنها را وسيلهء ضرر و خسارت ديگرى قرار ميدهد منفعت خود را قصد مىكند « 1 » منفعت كشتىها ، مسافرت و حمل و نقل كالاها در كسب و تجارت است .
وَ ما أَنْزَلَ اللَّهُ مِنَ السَّماءِ . . .
- جميع مفسرين مىگويند مراد اين است :
« آنچه از جانب آسمان نازل مىكند » ولى بعضى گفتهاند منظور از « سماء » در اينجا « ابر » است .
فَأَحْيا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها . . .
- يعنى زمين را پس از خزان و خرابى آن ، آباد مىكند ، چون زمين هنگامى كه باران به آن ميرسد گل و گياه و ميوه و محصول ميروياند و وقتى كه باران به آن نميرسد پژمرده مىشود و چيزى نميروياند از اين نظر تشبيه آن بزنده و مرده مناسب است .
ولى بعضى گفتهاند مراد از زنده كردن زمين ، زنده كردن اهل زمين است بوسيلهء قوت و غذايى كه براى آنها فراهم ميگردد .
وَ بَثَّ فِيها مِنْ كُلِّ دَابَّةٍ . . .
- انواع جنبندگانى كه در روى زمين در مناطق مختلف آنها پراكنده ساخته است .
وَ تَصْرِيفِ الرِّياحِ . . .
- در گرداندن بادها به اينكه بعضى از آنها شمالى و بعضى جنوبى برخى از شرق بغرب و بعضى به عكس آن ميوزند .
قتاده ميگويد : مراد اين است كه بعضى از باد رحمت و برخى وسيلهء عذاب است .
روايت شده است كه در زمان ابن عبّاس باد تندى وزيد بعضى از مردم آن را دشنام دادند .
ابن عباس در اين حال گفت : باد را هرگز دشنام ندهيد و لكن بگوئيد : خداوندا آن را وسيلهء رحمت قرار بده و وسيلهء عذاب مگردان .
وَ السَّحابِ الْمُسَخَّرِ بَيْنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ . . .
- ابرهايى كه ميان آسمان و
هامش
( 1 ) اين وجه صحيح به نظر نميرسد همان وجه اول صحيح است بعلاوه منظور اصلّى از خلقت كشتىها منفعت مردم است .