با اينكه داورى و حكم خدا جز به حق نيست و نيز ممكن است كمك خواستن از خدا سبب ادامه تكليف و نيرو دادن بر آن باشد .
قدرت همراه يا جلوتر از عبادت است ؟
بعضى به اين آيه استدلال كردهاند كه قدرت همراه عبادت و هر كارى است چه اگر جلوتر از آن باشد ديگر در خواست آن معنا ندارد چون نخواسته خود ، حاصل است .
ولى اين استدلال درست نيست زيرا ممكن است كسى با داشتن قدرت از خدا كمك و توفيق بخواهد به دو منظور :
1 - از او ميخواهد كه اراده و خواستش را بر آن عبادت ، نيرومند و كار را بر او سهل و ساده كند مثل اينكه پاداش و نتيجههاى عبادت را به او بگويد تا ميل و رغبتش بيشتر گردد .
2 - از خدا ميخواهد كه اين قدرت و توانايى را كه هم اكنون دارد برايش نگاه دارد و ادامه دهيد و آن را از او نگيرد تا در آينده نيز هم چنان توفيق عبادت داشته باشد و يا آن ، به آن اين قدرت را تجديد كند « 1 » ( بقول كسانى كه معتقد بعدم بقاء قدرتاند ) .
از خبر بخطاب
آيات اول اين سوره از عظمت خدا و اينكه هر ستايشى شايسته او است و از برخى صفاتش خبر ميداد ولى آيات بعدى به خطاب گرائيده خدا را مخاطب قرار ميدهد .
اين سبك و روش كه باصطلاح : « عدول از خبر بخطاب » است در اشعار عرب
هامش
( 1 ) اين قسمت اشاره به بحثى است كه بين فلاسفه و متكلمين معروف است كه آيا قدرت بر هر كارى قبل از آن است و يا همراه آن ، نظر بسيارى از محققين اين است كه قدرت ، قبل از هر كارى كه انجام مىشود هست زيرا اگر فقط همراه خود كار باشد لازم ميآيد فاسق كه مثلا نماز نميخواند قدرت نداشته باشد و چون قدرت ندارد پس مكلف هم نباشد .