با هم و عواطفى كه نسبت بهم نشان ميدهند همه اثر همين يك رحمت است و نود و نه رحمت ديگر را براى خود قرار داده تا روز قيامت بندگان را مشمول آنها قرار دهد و روايت شده است كه روز قيامت حتى اين يك رحمت را هم ضميمهء آن نود و نه نموده و با همهء آنها به بندگان خود مهر مىورزد
.
[ سوره الفاتحة ( 1 ) : آيات 1 تا 7 ]
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( 1 )
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ ( 2 ) الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( 3 ) مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ ( 4 ) إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ( 5 )
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ( 6 ) صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لا الضَّالِّينَ ( 7 )
[ ترجمه ]
ستايش خداى را كه پروردگار جهانيان .
داراى رحمت همگانى و خاص .
فرمانرواى روز جزا است .
( خدايا ) تنها تو را ميپرستيم و از تو يارى ميخواهم ما را به راه راست هدايت فرما .
راه كسانى كه بر آنها نعمت دادى نه كسانى كه مورد خشم شدهاند و نه گمراهان .
شرح لغات اين سوره
حمد - با مدح و شكر معنايى نزديك بهم دارند و كلمات « ذمّ » و « هجا » و « كفران » در مقابل حمد و مدح و شكر مىباشند ، در حمد لازم نشده است كه در برابر نعمت باشد ولى شكر حتماً در مقابل نعمت و نيكى است .
رب - پروردگار ، براى اين كلمه چند معنى گفته شده است از اينقرار :
1 - بزرگ و فرمانبردار 2 - مالك ( دارنده ) ، همانطور كه رسول اكرم به مردى فرمود :
« أ ربّ غنم ام رب إبل »
آيا تو صاحب گوسفندى يا صاحب شتر ، جواب داد هر چه خدا دهد زياد ميكنيم و لذّت ميبريم . 3 - اختيار دار . 4 - پرورش دهنده .
5 - اصلاح گر ، كلمه رب بطور مطلق فقط در مورد خدا به كار ميرود و در مورد اشخاص ديگر با اضافه استعمال مىشود مانند « رَبُّ الدّار » ( مالك خانه ) عالمين - جمع عالم و خود كلمه عالم ، جمعيت كه از جنس لفظ خود مفرد ندارد و بگروهى از صاحبان عقل گفته مىشود . ولى در استعمال مردم ، عالم به معناى همه موجودات است اعم از جاندار و بى جان انسان و يا انواع ديگر و آيه كريمه :
« وَ ما رَبُّ الْعالَمِينَ قالَ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ »
« 1 » ( پروردگار جهانيان چيست گفت :
هامش
( 1 ) آيه 23 - 24 از سوره شعرا