و از خودخواهى و دنيا پرستى بازميدارد همانطور كه قرآن ميفرمايد : « نماز انسان را از زشتىها بازميدارد » « 1 » و از طرفى با تواضع در نماز عشق برياست كنار ميرود بنا بر اين كمك خوبى در راه وفاى بعهد الهى است . لذا اگر در بارهء مطلبى رسول اكرم را حزن و اندوه فرا ميگرفت از نماز و روزه كمك مىطلبيد و با نماز خواندن و روزه گرفتن آن اندوه را از خود دور مىنمود . اما آن دستهاى كه مسلمانان را طرف خطاب اين آيات ميدانند ميگويند : منظور آيات اين است كه براى رسيدن به آنچه پيروان رسول اكرم را وعده دادهايم و نيز بر سختىها و مشكلات عمل به احكام و وظيفه از صبر بر طاعتها و بازدارى نفس از گناهان و نيز از نماز كمك بگيريد زيرا نمازگزار با توجه بمعانى آياتى كه در نماز ميخواند قهراً از مواعظش پندگرفته و به امر و فرمانش تن ميدهد و از گناهان خود را باز ميدارد .
وجه ديگر : اينكه در ميان كارهاى قلبى از صبر بالاتر و در ميان كارهاى بدنى از نماز مهمتر نيست .
از امام صادق عليه السلام نقل شده است كه فرمود : هنگامى كه اندوهى از كارهاى دنيا شما را فرا گرفت چه مىشود كه وضو گرفته به مسجد رويد و در آنجا دو ركعت نماز بخوانيد و از خدا رفع آن اندوه را بخواهيد مگر نشنيدهايد كه خدا مىفرمايد :
« وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ وَ إِنَّها لَكَبِيرَةٌ »
بيشتر مفسران بر آنند كه ضمير « ها » به نماز بر ميگردد و با اينكه دو چيز « صبر و صلاة » قبلًا در آيه گفته شده بازگرداندن ضمير « ها » را بخصوص « صلاة » با اين دو وجه درست كردهاند .
1 - باعتبار عظمت و اهميت نماز و واجب بودنش بر همه و ايجاد حالت قرب به خدا 2 - اگر چه در ظاهر فقط به نماز بازگشته ولى در واقع منظور هر دو آنها است مانند آيات كريمه :
« وَ الَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
« 2 » ( كسانى كه طلا و نقره را گنج ميكنند و آن را در راه خدا خرج نميكنند )
هامش
( 1 )إِنَّ الصَّلاةَ تَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ .( 2 ) آيه 34 از سوره توبه .