ديوارى از آجر بنا كردند و از غارتهاى ايشان در پشت آن ديوار پناه مىجستند . تا آنكه تركان بر آنها غلبه كردند و سرزمينشان را مالك شدند .
شخصى از آنان كه صول « 1 » خوانده مىشد ، شاه گرديد . تا مسلمانان آنجا را فتح كردند . و بزرگ تركان در مرزى كه در خراسان به نوشجان معروف است ، سكونت دارد . و نوشجان پشت سمرقند در شصت فرسخى به سمت مشرق نزديك مرزهاى شاش و فرغانه قرار دارد . و آنجا آغاز زينستانها ( اسلحه خانههاى ) خرلخيّه « 2 » تا مرز كيماك « 3 » است . و از اين مرز تا شهر تغزغر « 4 » 45 روز راه در بيابانهايى است كه در آن چشمهها و علفزارهايى در مسافت 20 روز راه و سپس دهات بزرگى ( نيز ) در مسافت 25 روز راه قرار دارد كه بيشتر مردم آن دهات مجوس و بعضى از آنها زنديقاند .
و شهر تغزغر كنار درياچهايست ، اطراف آن درياچه دهات و ساختمانهاى متصل بهمى است و دوازده دروازهء آهنين دارد و همهء تركان آن را نگاهبانى مىكنند ، و بر ايشان ( تركان ) زنديقان غالباند ( حكومت مىكنند ) . و ميان نوشجان بالا و شهر شاش چهل منزل كاروانرواست . و براى كسانى كه سريع مىروند ، سى روز راه است . و نوشجان بالا چهار شهر بزرگ و پنج شهر كوچك دارد . جنگجويان نوشجان كه تعدادشان بيست هزار نفر و ( نامشان ) در ديوان ثبت است ، در همان شهر كنار درياچه هستند . و در ميان تركان از آنان سرسختتر كسى نيست و آنان گمان
هامش
( 1 )Coul( 2 )Kharlokh، ر ك به ابن خرداذبه ، صص 16 - 28 - 31 ؛ ابن فقيه ، ص 329 ؛ ابن رسته ، ص 105 .
( 3 )Kaimak، ر ك به ابن خرداذبه ، صص 28 - 31 ؛ ابن فقيه ، ص 328 ؛ اصطخرى ، صص 9 - 222 ؛ حدود العالم ، صص 59 - 85 - 86 ؛ ياقوت ، ج 4 ، ص 334 .
( 4 )Toghozghor، ر ك به ابن خرداذبه ، صص 30 - 31 - 155 ؛ ابن فقيه ، صص 318 - 329 ؛ ابن رسته ، ص 113 ؛ اصطخرى ، صص 6 - 9 - 10 ؛ حدود العالم ، صص 76 - 77 .