اين خبر از يك سو ، اين را مىطلبد كه وفات آن حضرت صلى الله عليه و آله در دوازدهم ربيعالاول رخ داده باشد و از سوى ديگر ، مقتضى آن است كه سورهء مائده يا اوايل آن در دوازدهم ماه ذىالحجه در منى نازل شده باشد .
اگر چنين باشد ، به طور طبيعى اين انتظار وجود دارد كه تمام سوره ، كه دويست و بيست آيه دارد ، يا بسيارى از آيات آن دربارهء مراسم حج و عمره باشد ، در حالى كه فقط هشت آيه دربارهء مناسك حج و عمره است ؛ دو آيه در اول آن و آيههاى نود و چهار تا صد .
از اينرو ، علامهء طباطبائى از زاويهء ديگرى به زمان نزول سورهء مائده نگريسته و گفته است : « اگر در آيات اين سوره دقت كنيم و در مواعظ و داستانهاى آن تدبر كنيم ، درمىيابيم كه غرض اصلى از اين سوره دعوت به وفاى به عهد ، پايدارى در عهد و پيمانها ، پرهيز از پيمانشكنىها و اينكه سنت خداى متعال به آسان كردن تكاليف بندگان و تخفيف دادن به تقواپيشگان و رحمت است . در مقابل ، بر اين معنا تأكيد شده است كه خدا نسبت به كسى كه پيمان خود را با امامش بشكند و گردنكشى و طغيان نمايد و اطاعت از امام را ترك گويد و حدود و ميثاقهاى دينى را بشكند ، سختگيرى خواهد كرد .
در اين سوره به بسيارى از احكام قصاص ، حدود و داستان مائده زمان عيسى عليه السلام و داستان پسر آدم و ظلمهاى پيمانشكنىهاى بنى اسرائيل اشاره شده است و در آياتى خداوند بر مردم منت مىگذارد كه دينشان را كامل و نعمتشان را تمام كرده است و طيّبات را حلال و خبائث را حرام گردانيده و احكام و دستوراتى را تشريع كرده كه باعث طهارت و تزكيه است و در عين حال باعث سختى و مشكلات نمىگردد . تذكر اين مطالب متناسب با زمان نزول اين سوره بوده است ؛ زيرا اهل حديث و تاريخ متفق القول هستند كه سورهء مائده آخرين سورهء مفصلى است كه در اواخر زندگانى پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد . » « 1 »
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 5 ، ص 164 .