معنا و زمان نزول باهم اختلاف دارند . چنانكه سيوطى در الدر المنثور به نقل از شعبى روايت كرده است : وقتى آيهء : « اليوم اكملت لكم دينكم » نازل شد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله در عرفه بود و از آنجا كه اين آيه اعجاب حضرت صلى الله عليه و آله را برانگيخت ، دستور داد كه آن را در ابتداى سوره قرار دهند . » « 1 »
نزول آيهء ولايت در مكه
ابن طاووس از كتاب النشر والطىّ از حذيفة بن يمان نقل مىكند : هنگامى كه على عليه السلام از يمن آمد و در مكه با پيامبر صلى الله عليه و آله ملاقات كرد ؛ ما در آنجا حاضر بوديم . روزى على عليه السلام رو به كعبه نماز مىخواند كه به هنگام ركوع سائلى به وى مراجعه كرد و او در همان حالت ركوع ، حلقهء انگشترش را به وى صدقه داد . در همين زمان رسول خدا كه در جاى ديگر بود تكبير گفت و آيهاى را كه خداوند دربارهء اين عمل على عليه السلام نازل كرده بود قرائت كرد :
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَهُمْ راكِعُونَ » « 2 » ؛
همانا سرپرست شما ، خدا و رسولش و مؤمنانى هستند كه نماز برپاى مىدارند و در حال ركوع زكات مىپردازند .
پس از قرائت آيه آن حضرت فرمود : برخيزيد تا صاحب اين صفات كه خدا او را توصيف كرده است ، بيابيم . به دنبال آن هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد مسجد مىشد ، با سائلى مواجه شد . آن حضرت از او پرسيد : از كجا مىآيى ؟ جواب داد : از پيش آن نمازگزار كه در حال ركوع اين حلقهء انگشتر را به من داد . پس رسول خدا تكبير گفت و به سوى على عليه السلام رفت . آنگاه از او پرسيد : اى على ، امروز چه كار خيرى انجام دادهاى ؟ على عليه السلام جريان را براى آن حضرت بازگو كرد و پيامبراكرم براى سومين بار تكبير گفت .
حلبى مىنويسد : روايت شده است كه وقتى آيهء : « انما وليكم الله و رسوله . . . » نازل شد ، پيامبر دستور داد كه ولايت على عليه السلام اعلام شود و از اين امر نگران بود . « 3 »
هامش
( 1 ) . الميزان ، ج 5 ، ص 163 - 168 ؛ الدرالمنثور ، ج 2 ، ص 285 - 289 .
( 2 ) . مائده ( 5 ) ، 55 .
( 3 ) . مناقب آل آبى طالب ، ج 3 ، ص 33 ؛ تفسير عياشى ، ج 1 ، ص 327 .