خودش ، عبيدالله بن ابى رافع دستور داد كه قضاوتهاى مهمّ و احكام صادره از او را دربارهء وضو و نماز و ساير ابواب بنويسد . « 1 »
با اقدامات اميرالمؤمنين عليه السلام و اظهار علاقهء مسلمانان به احاديث پيامبرشان ، افرادى در ميان مسلمانان ظاهر شدند كه حامل احاديث بودند و از علما و فقها به شمار مىرفتند ، اما از آنجا كه ممنوعيت نوشتن احاديث به صورت رسمى از سوى خلفاى بعد از حضرت على و فرزندش امام حسن عليهم السلام تا زمان عمر بن عبدالعزيز ادامه يافت در اين مدت حاملان فقه ، فقط روايات را بيان مىكردند و چيزى را در فقه يا حديث تدوين نكردند ، امّا به نوشتن نكاتى از سيرهء پيامبر صلى الله عليه و آله اقدام نمودند .
ممنوعيت نقل و كتابت حديث نزديك به صد سال طول كشيد و اين يكى از بزرگترين خسارتها براى تاريخ صدر اسلام است كه هرگز جبران نخواهد شد .
شكى نيست كه اقوال و اعمال پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اهميت زيادى در زمان حيات و به خصوص بعد از وفاتش داشته است و اين اهميّت باعث عنايت ويژه به تدوين سيره و احاديث آن حضرت صلى الله عليه و آله گرديده است . در اين زمينه عدهاى تنها به تدوين سيره پرداختند و عدهاى حوادث ديگر را هم نقل كردند كه مورّخ به معناى عام هستند .
اولين نويسندگان سيرهء پيامبر صلى الله عليه و آله
در زمينهء نوشتن سيرهء پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مىتوان از افراد ذيل به عنوان اولين نويسندگان سيرهء آن حضرت نام برد :
1 . اولين كسى كه مطالبى را در سيره تصنيف كرد ، عروة بن زبير بن عوّام ( متوفاى 92 ه . ق ) بود .
2 . ابن سعد در كتاب الطبقات مطلبى را ذكر كرده كه از آن چنين به دست مىآيد كه اولين كسى كه در سيره فعاليت كرد ، أبان بن عثمان بن عفّان ( م 105 ه . ق ) بوده و مطالبى از سيره را مغيرة بن عبدالرحمن از او نقل كرده است .
هامش
( 1 ) . رجال نجاشى ، ص 4 - 7 .