روش مطالعه و تحقيق در تاريخ اسلام
تاريخ قبل از اسلام
عربهاى پيش از اسلام چيزى به نام تاريخ نداشتند ، مگر مطالبى را كه سينه به سينه براى يكديگر نقل مىكردند . آنان دربارهء اخبارِ آباء و اجداد و انساب و اقوام و قبايل و پادشاهانشان صحبت مىكردند و در قصههايى ، پهلوانى و كرم و وفاى آنها را به تصوير مىكشيدند . همچنين درباره پادشاهانى كه حكومت را يكى بعد از ديگرى به دست گرفته و به تجهيز سپاه و برپايى جنگها و آبادانى شهرها و بنيانگذارى قصرها مىپرداختند ، حكايتها بر جاى گذاشتهاند . در نقل اين داستانها ، حافظه به جاى كتاب و زبان ، جانشين قلم بوده است و مردم آنها را جمعآورى و حفظ كرده و سپس آن را به همان صورت يا با حذف و اضافههايى نقل كردهاند .
اين شيوه ، نزد فارسها ، يهوديان و عربهاى جاهليّت رايج بود . عربها علاوه بر اين اخبار جاهليت و أنساب را نيز داشتند كه در آن قصههاى مربوط به خانهء خدا و چاه زمزم و قبيلهء جُرهم و مسائل مربوط به آنها وجود داشت و اخبار خاندانى كه يكى پس از ديگرى زعامت و رياست قريش را به عهده گرفته و حوادثى كه قبل از آن براى سدّ مأرب در يمن رخ داده بود براى همديگر نقل مىكردند .
تاريخ بعد از اسلام
بعثت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله بزرگترين حادثه براى جامعهء بشريت و به خصوص براى جامعهء عرب بود . هيچ جمعى نبود ، مگر آنكه در مورد اين حادثه صحبت مىكردند .
بعد از ظهور پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و آشكار شدن دعوتش ، صفحهء جديدى از تاريخ گشوده شد و نقل