ميانهء راه مىشود و در اين شرايط هيچ پناهگاهى را در بيابان نمىتواند بيايد مگر اين كه ميهمان شخص بزرگوارى ساكن در آن سامان شود . به همين سبب فضيلت ميهمان دارى در بيابان يك ضرورت گريز ناپذير انسانى بوده و هر چه از بيابان دور تر شويم از اين ضرورت كاسته مىشود تا آنجا كه در روستاها به عنوان يك مسألهء نيمه ضرورى مطرح مىگردد و در شهرها آنجا كه همه نيازها را از نظر خوراك و محلّ خواب مىتوان برآورده ساخت پذيرايى از ميهمان تنها يك مردانگى و يك كار نيك است .
بنابراين پذيرفتن ميهمان بر حسب مقدار اين ضرورت احكام مختلفى را به خود مىگيرد و بر همين اساس در جايى كه انسان هيچ پناهگاهى نمىيابد پذيرفتن ميهمان واجب ، در جايى كه پناهگاه به سختى و مشقّت يافت مىشود در حدّى نزديك به واجب و در جايى كه ميهمان پذيرهايى به سهولت يافت مىشود يك كار نيك است كه موجبات دوستى و محبّت بيشتر را فراهم مىآورد .
اين حكم شرعى فردى است كه پذيراى ميهمان مىشود . امّا نسبت به خود ميهمان اين يكى از وظايف اوست كه آن قدر اقامت خود را طولانى نكند كه صاحب خانه را در تنگنا قرار دهد ، بلكه حتّى لازم است اگر خوابيدن او در خانه مشكلاتى را براى صاحب خانه در پى دارد و وى ناگزير به اقامت و خوابيدن نيست در خانهء ديگران نخوابد .
در روايتى كه به اتّفاق صحاح ستّه از رسول خدا ( ص ) نقل شده آمده است كه فرمود : « هر كس به خدا و روز آخرت ايمان دارد بايد همنشين خود را گرامى بدارد و به او هديهاى بدهد » . پرسيدند : « اى رسول خدا ( ص ) جايزهء او چيست ؟ » فرمود : « اين كه يك شبانه روز در خانهء او بماند و [ بداند كه ] ميهمانى سه روز است و آنچه پس از اين سه روز به او داده مىشود صدقه است و نيز بداند كه براى او حلال نيست آن قدر در خانهء كسى كه ميهمان اوست بماند كه وى را دچار مشكل سازد » .
ب : حكم لقطه : در خبر اين هيأت آمده است كه آن مرد از رسول خدا ( ص ) در
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 523
مساهمون: حسين صابري
ص٥٢٣