رسول خدا ( ص ) و پيمان او قرار مىگيرند ، آن سان كه آن حضرت فرمود : « هر كس فردى از اهل ذمّه را آزار دهد من در روز قيامت دشمن او خواهم بود و هر كس من دشمن او باشم و با او به مخاصمه برخيزم او را محكوم خواهم ساخت » .
گفتنى است كه در زمان رسول خدا ( ص ) به پاس حرمت اديان الهى اهل ذمّه از توجّه خاصّى برخوردار بودند .
فقها به جواز انعقاد پيمان ذمّه با يهوديان ، مسيحيان و زرتشتيان فتوا دادهاند .
قرآن كريم نيز به جواز عقد اين پيمان با يهوديان و مسيحيان تصريح كرده ، مىفرمايد : « با كسانى از اهل كتاب كه به خدا و روز واپسين ايمان ندارند ، آنچه را خدا و رسول او حرام كرده حرام نمىدانند و به دين حق گردن نمىنهند بجنگيد تا زمانى كه با سرافكندگى به دست خود جزيه پرداخت كنند » « 14 »
به وسيلهء اين آيه كه قبلا از آن سخن گفتيم ثابت شده است كه پرداخت جزيه از سوى اهل كتاب آنان را از تن دادن به جنگ معاف مىدارد . اين آيه احكام جزيه را براى يهوديان و مسيحيان ثابت مىكند ، امّا دربارهء مجوس و ديگر گروههاى اهل كتاب احكام جزيه و شمول آن در مورد آنها از طريق سيرهء رسول خدا ( ص ) و در پاسخ آن حضرت به منذر بن ساوى و ديگر احاديث رسيده از ايشان ثابت شده است .
در اين ميان حكم مشركان عرب آن است كه يا بايد بجنگند و يا بايد تسليم مسلمين شوند و اسلام را بپذيرند تا تنها يك دين در جزيرة العرب وجود داشته باشد و آن سرزمين به صورت كامل به اسلام و مسلمانان تعلّق گيرد ، چرا كه اين سرزمين ، سرزمين اسلام و خاستگاه و پايگاه آن است كه اسلام از آن برخاسته و به آن نيز بر مىگردد .
بدين ترتيب تنها حكم بت پرستان غير عرب از قبيل هندوها ، ستاره پرستان ، بودائيان و از اين قبيل باقى مىماند . در اين مورد ابو حنيفه و اصحاب او بر اين
هامش
( 14 ) - توبه / 29 .