يك « حقيقت شرعيّه » است . از پيامبر اكرم ( ص ) روايت شده است كه فرمود : « طلا به طلا به صورت همانند و دست بدست معامله مىشود ، نقره به نقره به صورت همانند و دست بدست ، گندم به گندم به صورت همانند و دست بدست ، جو بجو به صورت همانند و دست بدست و نمك به نمك به صورت همانند و همسان و دست بدست . پس هر كس بر آنچه مىگيرد يا مىدهد چيزى بيفزايد يا خواهان اضافهاى شود به ربا دامن زده است » .
در اين عبارت شاهد آنيم كه رسول خدا ( ص ) معاملهء مثلين را با فزونى يكى از دو جنس مورد معامله بر ديگرى ربا ناميده است . پيامبر اكرم ( ص ) اين تحريم را در جريان غزوهء خيبر به مورد اجرا گذاشت و شايستهء است در اينجا قدرى در اين باره سخن گوييم .
در السيرة النبويه از ابن هشام چنين آمده است :
« ابن اسحاق مىگويد يزيد بن عبد اللّه بن قسيط به من روايت كرد كه ابن صامت براى او روايت كرده و گفته است : رسول خدا ( ص ) در جريان خيبر ما را از اين نهى فرمود كه طلاى ناخالص را با طلاى ناب و نقرهء ناخالص را با نقره خالص مورد خريد و فروش قرار دهيم و فرمود : « طلاى ناخالص را با طلاى خالص و نقره ناخالص را با نقره خالص مورد معامله قرار ندهيد » .
به موجب اين حديث طلا با طلا به صورت همسان و هموزن و نقره با نقره نيز به همين صورت بايد معامله شود و اگر چنين چيزى امكان پذير نباشد بايد طلاى خالص را با نقره ناخالص و نقره خالص را با طلاى ناخالص مورد معامله قرار داد كه در اين صورت برابر بودن وزن آن دو شرط نمىباشد .
بعد از اين حديث احاديث ديگرى نيز اعم از طلا و نقره آمده و در مورد خرما نيز معاملهء همانند و برابر به برابر و دست بدست را شرط كرده است . بنابراين در مورد خرما نيز قبض شئ در مورد معاملهء در مجلس شرط است و مدّت بردار نمىباشد . همچنين نمىتوان خرماى خوب را با مقدار بيشترى خرماى بد مورد معامله قرار داد .
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 155
مساهمون: حسين صابري
ص١٥٥