شرح مثنوى — صفحة 42

ن 846 19 - ك 287 26 فقر مطلق : آنست كه در فعل و صفت و ذات ، در همه ، محتاج به حق باشند . * ( « يا أَيُّهَا اَلنَّاسُ أَنْتُمُ اَلْفُقَراءُ إِلَى الله وَالله هُوَ اَلْغَنِيُّ » 35 : 15 ( 1 ) . پس زبان حال و قال فقير ، در فعل مترنّم باشد به « لا حَولَ وَلا قُوَّةَ إلَّا بِالله العَلِيِّ العَظيمِ » ، و در صفت ، به « لا إله إلَّا الله » ، و در ذات و وجود به « لا هُوَ إلَّا هُوَ » . پس قوتها را درجات قدرت فعليه ى او ، و فاعليتها درجات فاعليت او ، و صفتها ظهورات صفات او و وجودها ، محض ربط و فقر به او ، نه ذاتى و ربطى ، و نه ذاتى و فقرى ، و الَّا فقر سارى به ذات ، فقير نشود ، و در ذات ، غنى باشد . پس هر موجود در وجود متقوّم باشد به واجب الوجود . پس فقر چون چنين باشد « نهاية الفقر ، بداية الغنى » شود ، كه « إِذا جاوَزَ الشَّيْءُ حَدَّه انعَكَسَ ضِدَّه » . و قائلين به وحدت ، در حقيقت قائلند به همين فقر مطلق و مقصود ديگر ندارند .