انين : ناله .
( ( 508 ) ) بر شتر چشم افكند همچون حمام * و آنگهان بفرستد اندر پى غلام
ن 845 17 - ك 287 14
حمام : به كسر حاء مهمله ، قضاى مرگ . و اين اولى است از آن كه به فتح خوانيم - كه طاير است . اگر چه ، آن نيز جايز است . كه منظور تشبيه نظر انداختن باشد به پريدن طاير . و بنا بر فتح معنى ادقّ از اين جايز است ، كه بر سبيل مبالغه گوييم كه بر شتر چشم افكند ، و چشم داشت سقوط است از مغرورى همچون حمام طاير - كه عادت دارند - و از نظر او مترقب سقوطند .
نظير قول شاعر عرب كه :
انا ابن التارك البكرى بشر
عليه الطير ترقبه وقوعا
وصف شجاعت پدر را مىكند به اينكه طير عادت داشتند كه هر وقت به ميدان مىرفت خصم را مقتول مىساخت ، و طير بر آن جيفه جمع مىشدند . و در ذكر اشتر اشارت به حديث است كه « اَلعَينُ يَجعَلُ الجَمَلَ فىِ القِدرِ وَالرَّجُلَ فىِ القَبرِ » ( 1 ) .
( ( 510 ) ) سر بريده از مرض آن اشترى * كو به تگ با اسب مىكردى مرى
ن 845 19 - ك 287 15
مرى : برابرى .
( ( 513 ) ) چشم نيكو شد دواى چشم بد * چشم بد را لا كند زير لگد
ن 845 22 - ك 287 17
چشم نيكو : چه ، اگر چشم بد بالخاصية تأثير دارد ، چشم نيكو بالقوة الربّانيّة مؤثر است كه ينظر بنور الله است .
( ( 514 ) ) سبق رحمت راست و او از رحمت است * چشم بد محصول قهر و لعنت است
ن 846 1 - ك 287 17
او از رحمت است : يعنى چشم نيكو مظهر رحمت حق است ، و رحمتش سابق بر غضب .
پس مظهر رحمت نيز سابق است بر مظهر غضب .
چشم بد : چه ، چشم بد به معنى بد تأثير ، و چه بد به معنى خود پسند - هر دو مظهر قهرند .
( ( 515 ) ) رحمتش بر نقمتش غالب شود * چيره زين شد هر نبى بر خصم خود
ن 846 2 - ك 287 18
هامش
( 1 ) شرح تعرّف ، ج 3 ، ص 23 - سفينة البحار ج 2 ، ص 302 . .