به اعتبار عين ثابته و ماهيّت سرابيهء اوست ، كه اوّلى است به اعتباريّت ، از ماهيّات مظاهر لطف .
( ( 2166 ) ) آن سپيدى مو دليل پختگى است * پيش چشم بسته كش كوته تكى است
ن 732 21 - ك 250 16
كش كوته تكى است : تك ، قعر حوض و چاه و مانند آن . و ايضاً تكاپوى . و به گاف فارسى هم به اين دو معنى آمده . پس بنا بر معنى اوّل ، چشم قليل التحديق و التعمّق مراد است . و بنا بر ثانى قصير الخطوط الشعاعية و ضعيف النور مراد است .
خلاصه آنست كه دليل انّى ، انديشهء كوران است ، و دليل لمّى پيشهء محققان است
( ( 2171 ) ) پيش ظاهر بين چه قلب و چه سره * او چه داند چيست اندر قوصره
ن 733 4 - ك 250 19
سره : فارسى ، زر رايج ، و ايضاً هر چيز پسنديدهء اعلى .
قوصره : به قاف و صاد مهمله ، به وزن قنطره ، ظرفى كه خرما در آن كنند .
( ( 2179 ) ) از عدم چون عقل زيبا رو گشاد * خلعتش داد و هزارش نام داد
ن 733 12 - ك 250 23
هزارش نام داد : چه قلب كامل ، مظهر هزار اسم خداوندى است كه * ( وَعَلَّمَ آدَمَ اَلأَسْماءَ كُلَّها . 2 : 31 ( 1 )
( ( 2180 ) ) كمترين ز ان نامهاى خوش نفس * آن كه نبود هيچ او محتاج كس
ن 733 13 - ك 250 24
آن كه نبود : چه رقّ اكوان نيست و حُرّيت دارد ، و نهايت فقر به خداوند دارد . و فرمودهاند نِهايَةُ الْفَقْر بِدايَةُ الْغِنى
( ( 2189 ) ) پيرو نور خودست آن پيش رو * تابع خويش است آن بىخويش رو
ن 734 4 - ك 250 3 پيرو نور خود : چه از خدا مىگيرد نه از وسايط و مصداق * ( اِتَّقُوا الله وَيُعَلِّمُكُمُ الله 2 : 282 ( 2 ) است . تابع خويش است : جمع بين متقابلين فرموده است ، كه عَرفْتُ الله بِجَمْعِه بَيْنَ الأضْدادِ . ( 3 ) چه يك خويش است كه نورانيت كه گوهر ذات و باطنى ذات خود است كه مَنْ عَرَفَ نَفْسَه فَقَدْ عَرَفَ رَبَّه . ( 4 ) و يك خويش است كه ظلمانى است ، كه فرمودهاند كه خود پرست بدتر
هامش
( 1 ) قرآن كريم سورهء بقره آيهء 31 . .
( 2 ) قرآن كريم سورهء بقره آيهء 282 . .
( 3 ) قريب به اين مضمون ، نهج البلاغه ، كلمات قصار 235 . .
( 4 ) عوالى اللآلي ، ج 4 ، ص 102 ، حديث 149 . .