الف : اين كه آنان نتوانسته بودند انتقام خود را به صورت كامل از دشمنان خود يعنى مسلمانان بگيرند ، چه هنوز آن كسانى كه شمشيرهايشان در بدر بر گردن مشركان نشسته بود و آن يلان نامدار اسلام هنوز زنده بودند و شمشيرهايشان هنوز در نيام نرفته منتظر فرمان بودند تا ديگربار آن را بر گرده كافران فرود آورند . اگر مشركان توانسته بودند در احد از حمزه انتقام بگيرند ، امّا هنوز كسانى چون على بن ابى طالب ( ع ) ، زبير بن عوّام ، سعد بن ابى وقّاص ، ابو عبيده عامر بن جراح در مقابل آنان قرار داشتند و هنوز نور خدا و رسول او در مقابل ديدگان آنها مىدرخشيد و چشمانشان را كور مىكرد .
ب : اين كه آنان هنوز از هجوم مؤمنان عليه خود بيمناك و نگران بودند ، بويژه آن كه مىدانستند مؤمنان در انتظار آنند كه آنها اسلام بياورند و تا زمانى كه بر آيين شرك هستند و با آن سر جنگ و تجاوز دارند شمشير حق پشت سر آنان بركشيده است .
آنان به همين دليل نيز پيوسته در جستجوى اخبار مسلمانان بودند و در راه تحريك قبايل عليه مدينه و مردم آن تلاش مىكردند و همچنين به هركس كه مسلمان يا مسلمانانى را براى آنان بياورد جوايزى مىدادند و از اعراب هر يك از ياران پيامبر را كه آنان بتوانند در اختيار خود گيرند مىخريدند . اعراب نيز كه كفر و نفاقشان از همه افزونتر است در اين كار با آنان همراهى مىكردند و البتّه در مقابل چشمداشتهايى نيز از آنان داشتند ، آنسان كه خواهيم ديد چگونه به هر حيله و نيرنگى دست مىزدند تا به اين اهداف پست خود برسند .
به همين علّت است كه مشاهده مىكنيم گروههاى اعزامى رسول خدا ( ص ) پس از ماجراى احد گرفتار حيله و نيرنگ و خيانت همين اعراب مىشود . اين در حالى است كه رسول خدا ( ص ) نيز بشدّت مراقب بود و به پيگيرى اخبار و كشف مسائل پنهانى مىپرداخت و سعى مىكرد از هر راهى مراقب دشمن باشد و راه را بر آنان ببندد . او به همين سبب سريّههايى را - كه به گفتهء دوست نگارنده شيت خطاّب
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 563
مساهمون: حسين صابري
ص٥٦٣