فصل بيست و سوم از احد تا احزب ؛ انعكاسهايى از احد
واكنشهايى كه احد در ميان اعراب در پى داشت
444 - اخبار و ماجراهاى احد را كاروانها از اينسو به آن سوى سرزمين عربى بردند و در اين ميان قريش مدّعى آن بود كه محمّد ( ص ) را شكست داده است . آنان اشعارى نيز در اين زمينه سرودند و اين در حالى بود كه شعر در آن زمان يك ابزار مهم نشر و يكى از اصلىترين شيوهها و طرق تبليغ به شمار مىرفت و هر رخدادى كه در قالب يك شعر قرار مىگرفت قابليّت و شايستگى آن را داشت كه همهء قبايل عرب ، دور و نزديك ، از آن آگاهى يابند . علاوه بر اين در آن روزگار اعراب همه مايل بودند بدانند ميان قريش و محمّد ( ص ) كه آنان او را بيرون راندهاند و يا به فرمان پروردگار خويش از سرزمين آنان بيرون رفته است و اينك ميان او با آنان جنگ و نزاع در گرفته و قريش براى جاهليّت و تكبّر و سلطهء جاهلانهء خود مىجنگد و او براى حق جهاد مىكند و باطل را از تعرّضى به حق دور مىدارد چه ماجراهايى در گرفته است .
اين اعراب در روز نبرد بدر ديده بودند كه حق ، باطل را عقب رانده است .
اين عقبنشينى يا فرار مشركان در سرتاسر جزيرة العرب پخش شد و جلال و شوكت قريش را به نابودى كشاند يا در شرف نابودى قرار داد و هيبت و شكوه آنان را نيز شكست ، در حالى كه آنان پيش از اين سران عرب و مايهء شوكت و اقتدار و