مسلمانان مسلمان ديگرى را به گمان اين كه از كافران است به قتل رساند و از آنجا كه خون مسلمان به هدر نمىرود و ديه اينگونه افراد بر بيت المال است رسول خدا ( ص ) ديهء چنين كشتگانى را از بيت المال پرداخت كرد ، چرا كه آنان در جنگى كه تحت فرماندهى او بود و در حالى كه او خود ولى امر مسلمانان بود به خطا از سوى مسلمانى ديگر كشته شده بودند .
ك : حكم وجوب جهاد از كسانى كه عذرى دارند برداشته مىشود ولى اگر در جهاد حضور يابند ثواب و پاداش خواهند ديد و اگر نيز كشته شوند شهيد خواهند بود . بنابراين رخصت ترك جهاد براى صاحبان عذر يك « رخصت » است و نه « عزيمت » آنسان كه [ بر مبناى اهل سنّت و بر خلاف شيعه ] روزهء مريض و مسافر نيز چنين است و مسافر و مريض در عين حال كه اختيار دارد روزه نگيرد مىتواند نيز روزه بگيرد و در چنين صورتى روزهء او پذيرفته مىشود و قضا ندارد [ امّا شيعه معتقد است كه مسافر و مريض حق روزه گرفتن ندارد و اگر روزه بگيرد نيز درست نيست ، چرا كه اين يك عزيمت است و نه رخصت ] .
در همين نبرد احد عمرو بن جموح كه لنگ بود و در حالى كه « بر لنگ اشكالى در شركت نكردن در جهاد نيست » « 43 » ، در صحنهء جنگ حضور يافت و رسول خدا ( ص ) نيز او را از جهاد منع نفرمود و او به جهاد پرداخت تا هنگامى كه شهيد شد و رسول خدا ( ص ) خود دفن او را در كنار شهيدى ديگر كه با هم رابطهء دوستى و مودّت داشتهاند بر عهده گرفت .
ل : وقتى دشمن به قصد هجوم به خانهها و شهر مسلمانان حركت كند بر آنان واجب نيست براى نبرد با دشمن از شهر بيرون روند . البتّه لازم هم نيست به انتظار بنشينند تا دشمن به خانه و كاشانهء آنان و به شهر آنان وارد شود ، بلكه بايد ببينند كدام شيوه بيشتر مصالح آنان را تأمين مىكند و كدام شيوه يك حيله و برنامه درست نظامى است و هر كدام را كه بيشتر موجب سركوبى دشمن است انتخاب و بر اساس
هامش
( 43 ) - فتح / 17 و نور / 61 .