آن عمل كنند ، آنگونه كه رسول خدا ( ص ) در نبرد احد همين شيوه را در پيش گرفت .
م : [ در مواردى ] مشورت كردن در جنگ لازم است ، آنگونه كه پيامبر اكرم ( ص ) با سپاهيان مؤمن خود مشورت كرد تا آنان با اطمينان و آرامش و با خشنودى و رضايت و بىآن كه به زور به كارى وادار شده و يا تحت فشار قرار گرفته باشند وارد نبرد شوند و با چنين شيوهاى اميد بيشترى به پيروزى وجود داشته باشد .
ن : نماز بر شهيد چون ديگر مردگان لازم نيست ، چه در تاريخ آمده است كه رسول خدا ( ص ) در نبرد احد و در ساير نبردها بر شهيدى نماز نخواند ، چرا كه نماز ميّت جز يك دعا و آمرزش طلبيدن براى ميّت نيست و اين در حالى است كه شهيد با شهادت خود ديگر از چنين دعايى بىنياز مىباشد « 44 » .
س : ابن قيم جوزى مىگويد جايز است كه مجروح نشسته نماز بخواند ، هر چند امام جماعت باشد . او مدّعى است وقتى امام جماعت مجروح شود نشسته نماز مىخواند و ديگران نيز نشسته پشت سر او نماز مىخوانند ، آنسان كه در غزوهء احد رسول خدا ( ص ) چنين شيوهاى در پيش گرفت و اين شيوه تا پايان حيات او ادامه يافت .
البتّه در اين ميان اين كه آيا جايز است امام نشسته و مأموم ايستاده نماز به جاى آورد مسألهاى است كه مورد بحث و اختلاف فقها قرار دارد و اينجا جاى تفصيل آن نيست .
آنچه در اين بحث آورديم ، همه احكامى مستفاد از عملكرد رسول خدا ( ص ) در غزوهء احد بود ، چرا كه سيره و فعل پيامبر ( ص ) بيانگر براى احكام شرعى است كه از آن پيروى خواهد شد . بىترديد برخى از اين احكام [ در
هامش
( 44 ) - البتّه اين نكته را متذكّر مىگرديم كه در وجوب نماز بر ميّت از نظر شيعه فرقى ميان عادل و فاسق و شهيد و غيرشهيد و حتّى آن كسى كه عمدا خودكشى نيز كرده است وجود ندارد و نماز بر هر مردهء مسلمانى كه شش سال داشته باشد واجب است و چنين استدلالهايى حكم خداوند را بر نمىدارد . م .