مشورت پرداخت .
محور اين مشورت بر پايهء اين سؤال بود كه آيا بايد پيامبر ( ص ) با سپاه ايمان به خارج شهر برود و در آنجا كه بهترين جا براى جنگيدن است با دشمن رودررو شود يا آن كه بايد در مدينه بماند كه در اين صورت اگر دشمن همچنان در همانجا بماند اين بدترين ماندن براى اوست ، زيرا به زودى ممكن است زاد و توشهء آنان تمام شود و اگر وارد شهر مدينه شود ، اين شهر با بناهاى محكمى كه از سنگ و آجر ساخته شده چون دژى است كه آنان با گذرگاههاى آن هيچ آشنايى ندارند .
مشورت رسول خدا ( ص ) با صحابه در اينباره بود كه كدام يك از اين دو شيوه براى سركوب دشمن كار سازتر و به پيروزى نزديكتر است . البتّه او خود بيرون رفتن از شهر را دوست نداشت و آنچنان كه روايت شده است مىفرمود :
« بمانيد و زنان و كودكان را در چهار ديواريها قرار دهيد كه اگر آن قوم در داخل كوچههاى شهر به رويارويى ما بيايند ما با آنان خواهيم جنگيد و زنان و كودكان از بالاى بام خانهها بر آنان سنگ خواهند افكند » .
ابن اسحاق روايت كرده است كه آن حضرت فرمود : « اگر صلاح مىدانيد در مدينه بمانيد و آنان را در همانجا كه هستند واگذاريد . پس اگر آنان در همانجا ماندند در بدجايى ماندهاند و اگر نيز بر ما وارد شدند ما در داخل شهر با آنان خواهيم جنگيد » .
نكتهء قابل توجّه در اين ميان آن است كه عبد اللّه بن ابى بن سلول نيز بر همين رأى بود . شايد او از رويارويى با دشمن مىترسيد و نمىخواست [ با عقب كشيدن از سپاهى كه از شهر بيرون مىرود ] نفاق او آشكار شود و شايد نيز بر اين عقيده بود كه دوستان يهودى او از اين موقعيت كه جنگى در داخل مدينه روى دهد به عنوان فرصتى براى يورش عليه مسلمانان بهره خواهند برد .
به هر حال قصد وى از اين نظر هرچه باشد - كه خداوند بدان آگاهتر است - او به پيامبر ( ص ) چنين گفت : « اى رسول خدا ( ص ) در مدينه بمان و براى
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 491
مساهمون: حسين صابري
ص٤٩١