نخستين بارى بود كه مهاجرين و انصار هر دو گروه در سپاه شركت داشتند ، سپاهى كه روانه شده بود تا در بدر با آن كاروان پيش گفته رو در روى شود ، امّا نتوانست بدان دست يابد و ابو سفيان با قرار دادن بدر در سمت چپ مسير كاروان خود و با در پيش گرفتن راهى جز راه بدر آن كاروان را به همراه همهء مردانى كه حفاظت از آن را بر عهده داشتند نجات داد .
از ديگر سوى رسول خدا ( ص ) نيز از طريق اخبارى كه به دست مىآورد اطّلاع يافت كه سپاه قريش با چنان افراد فراوان و با اسبها و شتران آماده براى نبرد از مكّه بيرون آمده است و اينك اگر چه كاروان از دست آنان در رفته ، امّا نبردى سخت در پيش است و ناگزير جنگى در خواهد گرفت .
پيامبر ( ص ) پس از آن كه گروهى اندك را كه البتّه به اتّكاى ايمان قدرت فراوانى يافته بودند گرد آورد به تقويت روحيّه و وحدت بخشيدن به خواستهها و تمايلات و يكى كردن دلهاى آنان پرداخت . او از ناحيهء مهاجرين و انصار اطمينان خاطر داشت امّا از اين بيمناك بود كه انصار فكر كنند پيمانى كه با رسول خدا ( ص ) دارند آنان را ملزم به خروج از مدينه نمىكند ، بلكه اين پيمان تنها هنگامى براى آنان تعهّد ايجاد مىكند كه دشمن به مدينه حملهور شود . بنابراين آنان ناگزير نيستند به همراه وى براى نبرد با گروهى از مدينه بيرون روند كه هنوز به شهر و سرزمين آنان نيامده است ، چرا كه متن آن پيمان چنين بود كه آنان گفته بودند : « اى رسول خدا ( ص ) ، ما از تعهد نسبت به تو تا زمانى كه به شهر ما نرسى بر كناريم و هنگامى كه به ديار ما رسيدى حفاظت از تو وظيفهء ماست و در برابر آنچه از خود و زنان و فرزندانمان دفاع مىكنيم از تو نيز دفاع خواهيم كرد » . شايد نيز در عمل هم برخى چنين گمانى به دل راه داده بودند .
به همين دليل و از آنجا كه در هنگام رويارويى با دشمن حدّاقل نسبت به سپاه خود بايد اطمينان كامل داشت رسول خدا ( ص ) مىخواست از آنچه در دلهاى كسانى كه به يارى او پرداخته ، او را پناه داده بودند و اكنون براى مصادرهء كاروان و
خاتم النبيين ( ص ) ( خاتم پيامبران ص ) ( فارسى ) — صفحة 368
مساهمون: حسين صابري
ص٣٦٨