به هر حال ، رسول اكرم ( ص ) حتّى در هنگام آماده شدن براى نبرد نيز بشدّت علاقهمند به پرهيز از آن بود ، آنسان كه چون معاذ بن جبل را به فرماندهى گروهى گماشت و به جانب يمن گسيل داشت به وى فرمود :
« با آنان وارد جنگ نشويد مگر آن كه [ به ايمان ] دعوتشان كنيد . در اين هنگام نيز اگر از پذيرش آن سرباز زدند باز هم با آنان وارد جنگ نشويد تا آنان نبرد با شما را آغاز كنند . اگر آنان نبرد را آغاز كردند باز هم وارد جنگ با آنان نشويد تا آن كه كسى را از شما بكشند . در اين صورت كشته را نشان آنان دهيد و بگوييد : « بياييد تا راهى بهتر از اين بيابيم » ، زيرا اگر خداوند يك نفر را به دست تو هدايت كند اين از همهء آنچه [ در روى زمين است و ] خورشيد بر آن مىتابد برايت بهتر خواهد بود » .
از اين سفارش چنين در مىيابيم كه حتّى در زمانى كه دو سپاه رو در روى يكديگر قرار گرفتهاند نيّات صلحجويانهء اسلام بر جاى خود باقى است ، چه ، فرمانده سپاه اسلام وارد جنگ عليه دشمن نمىشود مگر پس از آن كه آنان را به عقد پيمانى فرا مىخواند كه آزادى عقايد در آن تأمين شود . وى حتّى پس از ردّ اين دعوت از سوى دشمن باز هم با آنان وارد نبرد نمىشود بلكه صبر مىكند تا آنان - اگر قصد جنگ دارند - آن را شروع كنند . پس از اين نيز دست به نبرد نمىزند مگر آن زمان كه عملا آنان كسى از مسلمانان را به قتل برسانند . در اين هنگام نيز درس و عبرتى را كه در اين خون به ناحق ريخته شده وجود دارد به آنان يادآور مىشود و اگر از اين پند نگرفتند تنها در اين صورت است كه فقط شمشير [ به عنوان آخرين راهحل ] باقى مىماند تا به امر خداوند ميان مسلمانان و مشركان حكم كند و خداوند خود بهترين حكمكنندگان است .
ارزشها و فضايل انسانى در جنگهاى اسلامى :
در صحنهء كارزار
355 - آنسان كه مهر و محبّت و مدارا در آغاز جنگ و نحوهء شروع آن