كه بعدها ، عبد الملك از اين اجازه خود پشيمان شد و حجاج را لعنت كرد .
در دوران عباسيان مهدى عباسى نيز در اين انديشه برآمد كه بناى كعبه را به همان جايى كه در زمان ابراهيم بوده است بازگرداند . امّا امام مالك او را سوگند داد كه چنين نكند . وى به مهدى گفت : « از اين بيم دارم كه كعبه در آينده بازيچهء شاهان قرار گيرد » . در پى اين خواسته مالك ، او نيز اين كار را واگذارد .
ثابت عقيدگان
119 - از آنچه گذشت مشاهده كرديم كه چگونه قريش مراقب خانهء خدا بود و آن را و الا مىداشت ؛ چرا كه علوّ و شرافت خود را در آن مىديد . آنان در به پا داشتن شؤون حج سختگيرى مىكردند . آنان همچنين بدعتهايى در مناسك حج به وجود آوردند كه با مناسك حجّى كه ابراهيم به جاى مىآورد تفاوت داشت . ايشان براى خانهء كعبه تعظيم و احترام بسيار زيادى قائل بودند تا آنجا كه به خاطر شدّت سختگيرى و علاقهمندى نسبت به اين خانه ملتزم شده بودند كه در شب عرفه از كنار آن نروند . اينان به همين سبب « حمّس » « 23 » ناميده شدند .
آنان مىگفتند : ما فرزندان حرم و خادمان خانهء خداييم . اين مردم به همين دليل وقوف در عرفات را به جاى نمىآوردند ، با آنكه مىدانستند كه اين جزئى از مناسك حج ابراهيم و عرفات يكى از مشاعر حج است . ابن كثير اين سخن را چنين تكميل مىكند :
« آنان حتّى از چهارچوب آن بدعتهاى فاسدى كه خود در حج به وجود آورده بودند تجاوز نمىكردند ، در حالت احرام هيچ پنير و چربيى از شير
هامش
( 23 ) - حمّس جمع كلمه احمس و به معنى كسى است كه در امور دينى سختگيرى از خود نشان دهد . آنان خود را بدين سبب چنين مىناميدند كه با وارد كردن اين بدعتها به آيين حج و مواظبت بر ديگر مناسك آن در امور دين سختگيرى مىكردند . ر . ك . حسنى . هاشم معروف . سيرة المصطفى ، ص 99 . - م .