مىفرمايد :
لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ
« 1 » . هيچچيز زيباتر از آنها نيست كه خداوند ياد كرده است ، يكى را به اينكه در بهترين ساختارش آفريده است و يكى را به اينكه آن را زيور قرار داده است . پس آيا شوق ديدن آنها نكنم و اندوه نخورم ، هرچند خدا در هرچيزى كه از انسان بگيرد عوض دهد .
در كتاب الفرج بعد الشدة « 2 » به سند خود مؤلف آمده است كه يحيى بن موسى هاشمى « 3 » از دختر عموهاى خويش همسرى داشت كه با داشتن او چشمش به هيچچيز در اين دنيا خيره نمىشد . روزى در حالىكه بسيار از او خوشش آمده بود به او گفت : « اگر از ماه نكوتر نباشى مطلقهاى » . پس آن زن دلآزرده شد و روى گرداند . سپس برخاست ، حجاب گرفت و ترديد نكرد كه طلاق يافته است . عيسى از آنچه پيشآمده بود بسيار در انديشه شد و به بىتابى و آشفتگى سختى گرفتار آمد . فرمود همه فقيهان سرآمد را گردآورند . چون همگى حضور يافتند در اينباره از آنان فتوا پرسيد . همهء آنان به وقوع طلاق آن زن فتوا دادند . در اين ميان جوانى آشفتهظاهر بود كه هيچ سخن نمىگفت . عيسى از او پرسيد : اى جوان ، سكوت تو از چه روى است ؟ او برخاست و با صداى بلند فرياد زد : اين امير ، همسر خويش را نگهدار ؛ چرا كه خداوند مىفرمايد :
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ
« 4 » . بر اين پايه ، هيچچيز نكوتر از انسان نيست .
همگان گفتند : اين سخن استوارى است - و به درستى فتواى او حكم دادند و بر اين اتفاق كردند كه آن زن طلاق نيافته است . پس اندوه عيسى رخت بربست و بسيار شاد شد و فرمود آن جوان را خلعت و صله دهند . « 5 »
جاحظ گفته است « 6 » : آيا نمىدانيد انسان همان است كه خداوند آسمانها و زمين و آنچه را ميان آسمان و زمين است براى او آفريد ، آنسان كه فرمود :
وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ
. « 7 »
هامش
( 1 ) . ملك / 5 : و در حقيقت آسمان دنيا را با چراغهايى زينت دادهايم .
( 2 ) . الفرج بعد الشدة نام كتابى است چاپ شده از آن ابو على محسن تنوخى - ت .
( 3 ) . عيسى بن موسى هاشمى از رجال و فرماندهان نامور عباسى و پيش از آنكه منصور پسر خود مهدى را وليعهد كند وليعهد خليفه بود . بنگريد به : مروج الذهب ، ج 3 ، ص 251 ، 281 ، 291 ، 292 و 295 - ت .
( 4 ) . تين / 4 .
( 5 ) . خبر را بنگريد در : الفرج بعد الشدة ، ص 411 - ت .
( 6 ) . متن را بنگريد در : الحيوان ، ج 1 ، ص 212 - ت .
( 7 ) . جائيه / 13 : و آنچه را در آسمانها و آنچه را در زمين است به سود شما رام كرد . همه از اوست .