همان است كه خداوند در هنگام برشمردن نعمتهاى خود بر مردم از آن ياد كرد و فرمود :
الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ ناراً فَإِذا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ
« 1 » و
أَ فَرَأَيْتُمُ النَّارَ الَّتِي تُورُونَ * أَ أَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَها أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِؤُنَ
« 2 » و سپس فرمود :
نَحْنُ جَعَلْناها تَذْكِرَةً وَ مَتاعاً لِلْمُقْوِينَ
« 3 » ؛ يعنى اينكه آتش مايهء يادآورى و توجه دادن انسان به نعمتهايى است كه در آن هست و نقمتهايى كه در آن توهم مىشود . مىدانيم خداوند امتها را در اين دنيا به غرق شدن ، باد ، سنگباران آسمانى ، به سنگ زده شدن ، صاعقه ، به زمين فروبرده شدن ، مسخ شدن ، گرسنگى و كاسته شدن از ميوهها « 4 » كيفر داده ، امّا آنسان كه آب ، باد و سنگ بر آنان فروفرستاده ، هرگز بر آنان آتش برنيانگيخته ، و آتش را تنها كيفر آخرت قرار داده و حتى از اين نهى كرده است كه درندهاى از درندگان بدان سوزانده شود ؛ پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله فرمود : به كيفر خدا كيفر مدهيد . « 5 »
چنانكه مىبينيد ، پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله آتش را عظمت بخشيده و از اين خبر داده كه خداوند در
هامش
( 1 ) . يس / 80 : همو كه برايتان در درخت سبزفام اخگر نهاد كه از آن آتش مىافروزيد .
( 2 ) . واقعه / 71 و 72 : آيا آن آتشى را كه برمىافروزيد ملاحظه كردهايد ؟ آيا شما درخت آن را پديدار كردهايد يا ما پديدآورندهايم ؟
( 3 ) . واقعه / 73 : ما آن را عبرت و وسيلهء استفاده براى بيابانگردان قرار دادهايم .
( 4 ) . اشاره به شمارى از چيزهايى كه خداوند اقوام گناهكار را با آنها كيفر داده و در قرآن كريم گاه يك جا از آنها ياد كرده است ، چونان كه فرمود :فَكُلًّا أَخَذْنا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنا عَلَيْهِ حاصِباً وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَ مِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنا بِهِ الْأَرْضَ وَ مِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنا( عنكبوت / 40 ) ؛ و گاه نيز به تفصيل از آنها نام برده است آنسان كه دربارهء قوم نوح از كيفر غرق شدن در آب سخن به ميان آورد و فرمود :لَمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ أَغْرَقْناهُمْ( فرقان / 37 ) ، دربارهء قوم عاد از باد ياد كرد :وَ أَمَّا عادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عاتِيَةٍ( حاقه / 6 ) ، دربارهء قوم لوط از سنگباران آسمانى نام برد :إِنَّا أَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ حاصِباً إِلَّا آلَ لُوطٍ نَجَّيْناهُمْ بِسَحَرٍ( قمر / 34 ) ، دربارهء شيطانها از رانده شدن به سنگ ياد كرد :وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ( ملك / 5 ) ، دربارهء عاد و ثمود از صاعقه نام برد :فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ( فصلت / 13 ) ، از مسخ شدن براى بنى اسرائيل سخن بهميان آورد :فَقُلْنا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ( بقره / 65 ) و سرانجام از گرسنگى و كاسته شدن از ميوهها و محصولها ياد كرد و فرمود :وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ( بقره / 155 ) - ت .
( 5 ) . « لا تعذبوا به عذاب اللّه » . اين روايت در منابع مختلف اهل سنت آمده است . از آن جمله بنگريد به : صحيح البخارى ، ج 6 ، ص 2537 ؛ صحيح ابن حبان ، ج 10 ، ص 328 و ج 12 ، ص 421 ؛ المستدرك على الصحيحين ، ج 3 ، ص 620 ؛ سنن الترمذى ، ج 4 ، ص 59 ؛ سنن الدارمى ، ج 2 ، ص 402 ؛ سنن البيهقى الكبرى ، ج 8 ، ص 159 و ج 9 ، ص 71 ؛ سنن الدارقطنى ، ج 3 ، ص 108 ؛ سنن ابى داوود ، ج 4 ، ص 126 ؛ مصنف ابن ابى شيبه ، ج 6 ، ص 485 و منابع ديگر - م .