آسمان است . يا در تفسير آيهء لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى وَ قَدْ كُنْتُ بَصِيراً « 1 » گفتهاند : مقصود آن است كه خداوند شخص را تهيدست از برهان برانگيخته است . يا در تفسير آيهء ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ « 2 » گفتهاند : مقصود از نعمت ، آب گرم در زمستان و آب سرد در تابستان است . يا در تفسير آيهء قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا « 3 » گفتهاند : « جلود » كنايه از شرمگاههاست ، گويى هيچ نمىدانند كه سخن گفتن پوست از شگفتآورترين سخن گفتنهاست و اگر چنين بود خداوند هنگامى كه مىخواست در ديگر آيهها از شرمگاه ياد كند به جاى آن واژهء « جلد » ( پوست ) مىآورد و مىگفت « و الذين هم لجلودهم حافظون » « 4 » يا در هنگام ياد كردن از مريم به جاى وَ مَرْيَمَ ابْنَتَ عِمْرانَ الَّتِي أَحْصَنَتْ فَرْجَها « 5 » عبارت « احصنت جلدها » مىآورد . همين مفسران در تفسير آيهء كانا يَأْكُلانِ الطَّعامَ « 6 » گفتهاند : اكل طعام كنايه از حدث است ، گويى اين مفسران جز گرسنگى و خوارى و زبونىاى كه از اين ناحيه به گرفتارشدگانش مىرسد دليلى گوياتر بر اين نيافتهاند كه مريم و پسرش آفريدگان خداوند بودند و در نتيجهء چنين وضعى است كه دربارهء اين كلام الهى مدعى چيزى شدهاند كه خداوند ايشان را از آن بىنياز گردانده است . هم دربارهء آيهء وَ ثِيابَكَ فَطَهِّرْ « 7 » گفتهاند : مقصود از جامه دل پيامبر صلّى اللّه عليه و إله است ، در حالى كه خداوند خود از زبان پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : وَ ما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ « 8 » .
فصل [ 2 ] : همسويى معنايى با آيات
على بن ابى طالب عليه السّلام دربارهء آيهء فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ « 9 » فرموده است : يعنى آنكه بدون عتاب كردن خرسند شود . هم دربارهء آيهء عَطاءً حِساباً « 10 » فرموده است : آن اندازه به