العرف غيث و هو منك مؤمل * و البشر برق و هو منك مشيم
للّه اخلاق منحت صفاءها * مثل الرحيق مزاجها التسنيم « 1 »
هم او راست « 2 » :
خليل اظل اذا زارنى * كأنّى أنشأ خلقا جديدا « 3 »
أرانى و إن كثر المؤنسو * ن ما غاب عنّى فردا وحيدا « 4 »
على بن هارون بن على بن يحيى دربارهء يكى از وزيران كه پايش لغزيده بوده گفته است « 5 » :
كيف نال العثار من لم يزل من * ه مقيلا فى كل خطب جسيم
او تخطى الى قدم لم * تخط الا إلى مقام كريم « 6 »
ابو الفتح بن عميد « 7 » دربارهء يكى از علويان گفته است :
زرع المحبة فى الضمائر كلها * لك خلقة فى احسن التقويم « 8 »
قرشية نبوية علوية * قرنت الى خلق اعزّ كريم
هامش
( 1 ) . بوى خوش بارانى است كه از تو اميد مىرود و روى خوش برقى است كه از تو خو مىگيرد .
خداوند را خوىهايى است كه گزيدهاش به تو داده شده است ، همانند بادهاى كه تركيبش از چشمهء تسنيم است .
شاعر در اين بيت به آيههاى 25 تا 27 سورهء مطففين اشاره كرده است :يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ * خِتامُهُ مِسْكٌ وَ فِي ذلِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ * وَ مِزاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ .( 2 ) . ابيات را بنگريد در : ديوان ابن الرومى ، ج 2 ، ص 766 - ت .
( 3 ) . اشاره به آيهء 98 سورهء اسراء :أَ إِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقاً جَدِيداًو آيهء 14 سورهء مؤمنون :ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ- ت .
( 4 ) . دوستى است كه چون مرا بيند گويى كه به رستاخيزى دوباره حيات يافتهام .
هرچند همدمان بسيارند ، امّا او به تنهايى همهء آنچه را از من دور است به من مىنماياند .
( 5 ) . روايت و نيز بيتهاى حاضر را بنگريد در : يتيمة الدهر ، ج 3 ، ص 122 . همچنين بنگريد به : سامرايى ، يونس « على بن هارون المنجم » ، مجلة المجمع العلمى العراقى ، دورهء 83 ، جلد 2 و 3 ، ص 287 - ت .
( 6 ) . چگونه لغزيده است كسى كه پيوسته در هر رخداد بزرگى از او گذشت سرمىزند ،
يا چگونه گامى به خطا افتاده كه جز به جايگاهى ستوده گام ننهاده است .
شاعر در مصرع اخير از بيت دوم به آيهءوَ زُرُوعٍ وَ مَقامٍ كَرِيمٍ( دخان / 26 ) اشاره كرده است - ت .
( 7 ) . نام كامل او على بن محمّد بن حسين از وزيران كاتب و شاعر است كه او را به لقب ذو الكفايتين خواندهاند . در وزارت ركن الدوله جانشين پدر خويش شد و به سال 366 ق . به قتل رسيد . شرح حال او را بنگريد در : معجم الادباء ، ج 14 ، ص 181 - ت .
( 8 ) . اشاره به آيهء 4 سورهء تين :لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ- ت .