فصل [ 3 ] : نغزهاى عاقلان ديوانهنما
بهلول به گاه بازگشت مردم از نماز جمعه ديوانهاى را ديد كه مىآيد و مىگويد : يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعاً « 1 » . پس بر صورت او نواخت و گفت : وَ لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ . « 2 » بهلول در ميان جمعى بود . آنان به نماز برخاستند ، در حالى كه او همچنان نشسته بود . به او گفتند : چرا با ما نماز نمىگزارى ؟ گفت : آهنگ نماز ندارم . گفتند : چرا ؟ گفت : زيرا خداوند مىفرمايد : الَّذِينَ إِنْ مَكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقامُوا الصَّلاةَ « 3 » . امّا به خداوند سوگند مرا در زمين به اندازه يك آشيانه پرنده يا آن اندازه كه بتوان نيزهاى در زمين نشاند جايى نيست . يكى از ديوانگان از چنگ كودكان گريخت . به دهليزى درآمد و در آن نشست . صاحبخانه از او پرسيد : پشت سرت چيست ؟ گفت : اين زنازادگان كه از ايشان گريختهام . صاحبخانه به درون رفت و سبدى خرما آورد و نزد او نهاد . آن مرد نشست و در حالى كه كودكان مىخنديدند و كوبهء در را مىزدند ، به خوردن مشغول شد . ديوانه سر بلند كرد و به صاحبخانه نگريست و گفت : « درى است كه باطنش رحمت است و ظاهرش روى به عذاب دارد » . « 4 » در بصره ديوانهاى دعوى نبوت كرد . كارگزار شهر فرمود تا او را زندانى كنند . ديوانه گفت : اى امير ، از ديدگاه تو مسلمانم يا كافر ؟ گفت : كافر . گفت : خداوند مىفرمايد : وَ لا تُطِعِ الْكافِرِينَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ دَعْ أَذاهُمْ . « 5 » پس تو نيز از من فرمان مبر و آزارم مده . امير بصره از سخن او خنديد و فرمود تا او را رها كردند . « 6 »