چون خداوند موسى عليه السّلام را نزد فرعون برانگيخت تا آيين وى را به او برساند ، دليل وى را آشكار سازد و از برهانهاى او پرده بردارد ، در حالى كه خداوند موسى را دلايلى رسا ، نشانههايى پيدا و برهانهايى هويدا داده بود ، او گرهى را كه در زبان داشت و تنگنايى را كه در سخنش بود به ياد آورد و گفت :
رَبِّ اشْرَحْ لِي صَدْرِي * وَ يَسِّرْ لِي أَمْرِي * وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسانِي * يَفْقَهُوا قَوْلِي .
« 1 »
خداوند از سوى ديگر ما را از چنگ آويختن فرعون به هر دستاويز و از دل آسودن او به هر هياهويى آگاهاند و از اين رهگذر به شيوه هر بىباور كينهورز و هر فريبكار حيلهگرى توجه داد ، زمانى كه به ما از اين سخن فرعون خبر داد كه گفته بود :
أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِنْ هذَا الَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَ لا يَكادُ يُبِينُ .
« 2 » هم از اين سخن موسى عليه السّلام كه گفته بود :
وَ أَخِي هارُونُ هُوَ أَفْصَحُ مِنِّي لِساناً فَأَرْسِلْهُ مَعِي رِدْءاً يُصَدِّقُنِي
« 3 » و
وَ يَضِيقُ صَدْرِي وَ لا يَنْطَلِقُ لِسانِي
« 4 » . موسى همراهى هارون را خواست بدان چشمداشت كه هرچه كاملتر از آن حجت كه دارد پرده برگيرد و آن دلايل را كه همراه اوست آشكار سازد تا كسان بيشتر بدان تمايل يابند و فهم آن در انديشهها فزونتر گردد و كسان بدان بيشتر شتابند ، هرچند اين حجت و آن دلايل از نياز آن مردم فراتر افتد و خرد آنان را به دشوارى درافكند ؛ اين حق خداوند است كه بندگان خويش را بدان آسانگيرى و سختىآورى كه خود مىخواهد بيازمايد و نهفتههاى دلهايشان را به هر خوشايند و ناخوشايند به آزمون آورد . بارى ، خداى مسألت موسى را كه گشايش آن گره و از ميان بردن آن تنهايى را طلبيده بود برآورد و آن اندوه را از او فرونهاد و فرمود :
قَدْ أُوتِيتَ سُؤْلَكَ يا مُوسى .
« 5 »
خداوند ، همچنين ، از داوود عليه السّلام سخن به ميان آورد و فرمود :
وَ آتَيْناهُ الْحِكْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطابِ .
« 6 »
هامش
( 1 ) . طه / 25 - 28 : پروردگارا ، سينهام را گشاده گردان ، و كارم را براى من آسان ساز و از زبانم گره بگشاى ، تا سخنم را بفهمند .
( 2 ) . زخرف / 52 : آيا نه من از اين كس كه خود بىمقدار است و نمىتواند بيان كند بهترم ؟
( 3 ) . قصص / 34 : و برادرم هارون از من زبانآورتر است . پس او را با من به دستيارى گسيلدار تا مرا تصديق كند .
( 4 ) . شعراء / 13 : و سينهام تنگ مىگردد و زبانم بازنمىشود .
( 5 ) . طه / 36 : اى موسى ، خواستهات به تو داده شد .
( 6 ) . ص / 20 : و او را حكمت و كلام فيصلهدهنده عطا كرديم .