شما را به پرواى خداوند سفارش مىكنم ، به تأييد و يارى خداوند و با پايدارى بر حق و با شكيبايى روانه شويد « و در راه خدا با كسانى كه با شما مىجنگند پيكار كنيد و تجاوز مورزيد كه خداوند تجاوزگران را دوست ندارد » . « 1 » به گاه رويارويى نترسيد و از ميدان كناره مجوييد . پير زمينگير يا خردسال نارسيده ، زن ، كودك و كسى را كه پشت كرده نكشيد و بر هيچ مجروحى ضربه خلاص فرونياوريد و « به دادوستدى كه بدان دست يازيدهايد مژده بداريد و اين همان رستگارى بزرگ است » . « 2 »
هنگامى كه مردم بر عثمان خرده گرفته بودند او در حالى كه بر مروان تكيه زده بود بيرون آمد و بر منبر رفت و پس از ستايش خداوند و درود بر پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله گفت : هر امتى را آفتى است و هر نعمتى را آسيبى . آفت اين امت آن است كه عيب مىجويند ، خرده مىگيرند ، نزد شما آنچه را دوست داريد آشكار مىسازند و آنچه را خوش نداريد در دل دارند . ناكسانى هستند كه چهارپايان را مانند و از نخستين بانگى كه برآيد پيروى كنند . آنان همان چيزهايى را بر من خرده گرفتند كه پيش از اين بر عمر خرده گرفته بودند ، امّا او آنان را درهم كوبيده ، بر آنان لگام نهاده بود . اينك به خداوند سوگند مرا يارانى در اختيارتر و كسانى افزونتر است . امّا نمىدانم چه شده است كه در حكم راندن آنچه را مىخواهم انجام نمىدهم ؟ « 3 »
على عليه السّلام هم در يكى از خطبههاى خود فرمود : خداوند بيامرزد مردى را كه قرآن خواند و از آيات آن به چهار آيه كه شفاى هر درد ، غنايى در برابر هر فقر ، عزت در برابر هر ذلت و شادىاى در برابر هر اندوه است بسنده كرد : اين آيات كه فرموده است :
ما يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلا مُمْسِكَ لَها وَ ما يُمْسِكْ فَلا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ
« 4 » و
وَ إِنْ يَمْسَسْكَ اللَّهُ بِضُرٍّ فَلا كاشِفَ لَهُ إِلَّا هُوَ وَ إِنْ يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلا رَادَّ لِفَضْلِهِ يُصِيبُ بِهِ مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِهِ .
« 5 »
عمر بن عبد العزيز در يكى از خطبههايى كه ايراد مىكرد چنين گفت : شما نه بيهوده
هامش
( 1 ) . اقتباس از آيهء 190 سورهء بقره :وَ قاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقاتِلُونَكُمْ وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ- م .
( 2 ) . اقتباس از آيهء 111 سورهء توبه :فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بايَعْتُمْ بِهِ وَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ- م .
( 3 ) . متن اين خطبه را بنگريد در : البيان و التبيين ، ج 1 ، ص 377 و با تفاوتهايى در : تاريخ الطبرى ، ج 5 ، ص 97 ؛ اعجاز القرآن ، ص 118 ؛ صبح الاعشى ، ج 1 ، ص 214 - ت .
( 4 ) . فاطر / 2 : هر رحمتى را كه خدا براى مردم گشايد بازدارندهاى براى آن نيست و آنچه را بازدارد پس از بازگرفتن گشايندهاى ندارد .
( 5 ) . يونس / 107 : و اگر خدا به تو زيانى رساند آن را برطرفكنندهاى جز او نيست و اگر براى تو خيرى بخواهد بخشش او را ردكنندهاى نيست .