دربارهء عسل و آب باران ، مساور وراق « 1 » مىگويد :
و بدأت بالعسل الشديد بياضه * عمدا اباكره بماء سماء
انى سمعت يقول ربك فيهما * فجمعت بين مبارك و شفاء « 2 »
محمّد بن كعب قرظى « 3 » كه از توانمندترين كسان در نظير آوردن براى سخنان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله از قرآن كريم بود چون اين سخن پيامبر را ديد كه فرموده است : « هركس وضوى خود دوباره سازد ، خداوند نيز او را ديگربار بيامرزد » « 4 » ، گفت : به زودى در كتاب خدا چيزى همسوى با اين مضمون خواهم يافت .
سپس چند روز كه گذشت گفت : آن را يافتم ، و آن كلام خداوند است كه فرمود :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ
وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَ إِنْ كُنْتُمْ مَرْضى أَوْ عَلى سَفَرٍ أَوْ جاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغائِطِ أَوْ لامَسْتُمُ النِّساءَ فَلَمْ تَجِدُوا ماءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداً طَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَ أَيْدِيكُمْ مِنْهُ ما يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ
« 5 » .
مگر نمىبينى كه كمال نعمت به تطهير است .
سفيان بن عيينه در استخراج و انتزاعها همان شيوه قرظى را در پيش گرفته بود . از او پرسيدند : آيا در قرآن چيزى مىيابى كه بر اين روايت پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله گواهى كند كه فرمود :
هامش
( 1 ) . مساور وراق از كسانى است كه ابن حبان از ايشان در شمار راويان ثقه ياد كرده است . بنگريد به : تهذيب التهذيب ، ص 103 - ت .
( 2 ) . با عسلى كه بس سفيد است آغاز كردم و صبحگاهان به سراغش رفتم و آن را با آب باران درآميختم .
من شنيدم كه پروردگارت دربارهء آنها سخن گفته است . پس آن « مبارك » و « شفا » را در برهم آوردم .
( 3 ) . او را به كنيه ابو حمزه و به روايتى ابو عبد اللّه مدنى خواندهاند . از همپيمانان اوس بود و پدرش از اسيران قريظه . در كوفه و سپس مدينه اقامت گزيد . از عباس بن عبد المطلب و على بن ابى طالب عليه السّلام و ابن مسعود حديث نقل كرد . در سال 117 ق . درگذشت . بنگريد به : الطبقات ، ص 264 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 3 ، ص 112 - ت .
( 4 ) . متنى كه مؤلف آورده چنين است : « من جدد وضوءه جدد اللّه مغفرته » . متن را با تفاوتى بنگريد در : مستدرك الوسائل ، ج 1 ، ص 295 - م .
( 5 ) . مائده / 6 : اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، چون به عزم نماز برخيزيد صورت و دستهايتان را تا آرنج بشوييد و سر و پاهاى خودتان را تا برآمدگى پيشين هر دو پا مسح كنيد و اگر جنبيد خود را پاك كنيد و اگر بيمار يا در سفر بوديد با يكى از شما از قضاى حاجت آمد يا با زنان نزديكى كردهايد و آبى نيافتيد پس با خاك پاك تيمم كنيد و از آن به صورت و دستهايتان بكشيد . خدا نمىخواهد بر شما تنگ بگيرد ، ليكن مىخواهد شما را پاك و نعمتش را بر شما تمام گرداند . باشد كه سپاس او بداريد .