عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي « 1 » فرموده ، بر يقين و بصيرت باشند و به جهاد با ملحدانى برخيزند كه در اسلام شبهه مىآورند و آهنگ كفرآورى در آن و خلل وارد آوردن بر آن مىكنند ؛ چه ، جهاد بر دو گونه بوده است : يكى دفاع از دين با زبان و ديگرى دفاع از آن با دست و اين در حالى است كه در بسيارى از اوقات دفاع زبانى از دين در يارى رساندن به آن كارآتر و سودمندتر است . نسل نخست تنها به چشمداشت پاداش الهى و به هدف دستيابى به خشنودى خدا و تقرب بر درگاه او بدين دانش مىپرداختند ، امّا بعدها طايفهاى از دست به كاران اين صناعت پديد آمدند كه راه پيشگفتگان در عرصه فقه را پيمودند و خواستند به استوارى موضع خود در دفاع از اصول و به سكوت كشاندن مخالفان و نيز برترىجويى در مجالس مناظره افتخار كنند و آن كنند كه از برجستگى آنان در اين مجالس ياد شود . آنان همچنين كوشيدند به گاه اين بيم كه مناظره را مىبازند در مجالس كمتر حضور يابند و از آن سوى با طرح دعاوى بدمنظر و دليلآورىهاى ناخوشايند و همچنين سر بر تافتن از آرا و انديشههايى كه از سوى همگان پذيرفته شده است ، دلايل را از آن خود سازند . چنين بود كه اين دانش نيز با همهء ارزشمندى و با همهء نيازى كه در سامان يافتن بنيادهاى هستى بدان هست در قلمرو نكوهيدگى درآمد و آنان كه نشان اين دانش بر خويش دارند زبانزد خردهگيران و عيبجويان اين دانش شدند .
فصل [ 10 ] : نمونههايى از استنباطها و مرواريدهايى از برداشتهاى عالمان
على بن ابى طالب عليه السّلام فرموده است : هركس دردى كهن داشته باشد يك درهم از مهر همسر خويش هبه گيرد ، سپس با آن عسلى بخرد و آن را همراه با باران بخورد تا « هنىء » و « مرىء » و « شفاء مبارك » براى او حاصل آيد . مقصود آن حضرت از اين سه عنوان اشاره به اين آيههاست : فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً « 2 » ، يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ « 3 » و وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً « 4 » .