عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي
« 1 » فرموده ، بر يقين و بصيرت باشند و به جهاد با ملحدانى برخيزند كه در اسلام شبهه مىآورند و آهنگ كفرآورى در آن و خلل وارد آوردن بر آن مىكنند ؛ چه ، جهاد بر دو گونه بوده است : يكى دفاع از دين با زبان و ديگرى دفاع از آن با دست و اين در حالى است كه در بسيارى از اوقات دفاع زبانى از دين در يارى رساندن به آن كارآتر و سودمندتر است .
نسل نخست تنها به چشمداشت پاداش الهى و به هدف دستيابى به خشنودى خدا و تقرب بر درگاه او بدين دانش مىپرداختند ، امّا بعدها طايفهاى از دست به كاران اين صناعت پديد آمدند كه راه پيشگفتگان در عرصه فقه را پيمودند و خواستند به استوارى موضع خود در دفاع از اصول و به سكوت كشاندن مخالفان و نيز برترىجويى در مجالس مناظره افتخار كنند و آن كنند كه از برجستگى آنان در اين مجالس ياد شود . آنان همچنين كوشيدند به گاه اين بيم كه مناظره را مىبازند در مجالس كمتر حضور يابند و از آن سوى با طرح دعاوى بدمنظر و دليلآورىهاى ناخوشايند و همچنين سر بر تافتن از آرا و انديشههايى كه از سوى همگان پذيرفته شده است ، دلايل را از آن خود سازند . چنين بود كه اين دانش نيز با همهء ارزشمندى و با همهء نيازى كه در سامان يافتن بنيادهاى هستى بدان هست در قلمرو نكوهيدگى درآمد و آنان كه نشان اين دانش بر خويش دارند زبانزد خردهگيران و عيبجويان اين دانش شدند .
فصل [ 10 ] : نمونههايى از استنباطها و مرواريدهايى از برداشتهاى عالمان
على بن ابى طالب عليه السّلام فرموده است : هركس دردى كهن داشته باشد يك درهم از مهر همسر خويش هبه گيرد ، سپس با آن عسلى بخرد و آن را همراه با باران بخورد تا « هنىء » و « مرىء » و « شفاء مبارك » براى او حاصل آيد .
مقصود آن حضرت از اين سه عنوان اشاره به اين آيههاست :
فَإِنْ طِبْنَ لَكُمْ عَنْ شَيْءٍ مِنْهُ نَفْساً فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً
« 2 » ،
يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِها شَرابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ فِيهِ شِفاءٌ لِلنَّاسِ
« 3 » و
وَ نَزَّلْنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً
« 4 » .
هامش
( 1 ) . يوسف / 108 : بگو : اين است راه من كه من و هركس پيروىام كرد با بينايى به سوى خدا دعوت مىكنيم .
( 2 ) . نساء / 4 : و اگر به ميل خودشان چيزى از آن را به شما واگذاشتند آن را حلال و گوارا بخوريد .
( 3 ) . نحل / 69 : از درون شكم آن ، شهدى كه به رنگهاى گوناگون است بيرون مىآيد . در آن براى مردم درمانى است .
( 4 ) . ق / 9 : و از آسمان آبى پربركت فرودآورديم .