از اين آنان را هشدار داديم و راهها را فراسويشان نهاديم و خداوند خيانتكاران را دوست ندارد « 1 » .
از دعاهاى او در شب هرير « 2 » اين بود : خداوندا ، گامها به سوى تو پيموده ، دلها به سوى تو كشيده ، دستها به سوى تو برداشته ، گردنها به سوى تو خميده و حاجتها از تو طلبيده شده و ديدهها به دست كرم تو دوخته شده است . پروردگارا ، « ميان ما و قوم ما به حق داورى كن كه تو بهترين داورانى » . « 3 »
روزى على عليه السّلام به شمارى از يارانش كه زخم و درد داشتند نگريست و اين آيه را خواند :
وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ
« 4 » .
چون شاميان قرآن بر نيزه كردند و بدان فراخواندند ، يكى از سپاهيان در حالىكه قرآنى در دست داشت سوار بر اسبى ابلق پيش تاخت ، ميان دو سپاه ايستاد ، قرآن را گشود و چنين خواند :
وَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذا فَرِيقٌ مِنْهُمْ مُعْرِضُونَ
* وَ إِنْ يَكُنْ لَهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوا إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ *
أَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَمِ ارْتابُوا أَمْ يَخافُونَ أَنْ يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَ رَسُولُهُ بَلْ أُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ
* إِنَّما كانَ قَوْلَ الْمُؤْمِنِينَ إِذا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَ رَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ أَنْ يَقُولُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
« 5 » .
پس گويى آن جنگ آتشى بود كه بر آن آبى ريختند . آنگاه بر اين اتفاق كردند كه دو داور بگمارند تا اين سخن خداوند را مصداق بخشند كه فرمود :
وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً
هامش
( 1 ) . اقتباس از آيهء 58 سورهء انفال :وَ إِمَّا تَخافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِيانَةً فَانْبِذْ إِلَيْهِمْ عَلى سَواءٍ إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْخائِنِينَ- م .
( 2 ) . هرير نام نبردى بود كه در سال 37 ق . و رويارويىهاى صفين ميان سپاه على عليه السّلام و معاويه رخ داد . اين نبرد در شبى سخت روىداد و در آن كسان زيادى از دو سوى كشته شدند . سختى اين نبرد آن اندازه بوده است كه بدان مثل زده مىشود . بنگريد به : شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 184 - ت .
( 3 ) . اقتباس از آيهء 89 سورهء اعراف :افْتَحْ بَيْنَنا وَ بَيْنَ قَوْمِنا بِالْحَقِّ وَ أَنْتَ خَيْرُ الْفاتِحِينَ- م .
( 4 ) . محمّد / 31 : و البته شما را مىآزماييم تا مجاهدان و شكيبايان شما را بازشناسيم و گزارشهاى شما را رسيدگى كنيم .
( 5 ) . نور / 48 - 51 : و چون به سوى خدا و پيامبر او خوانده شوند تا ميان آنان داورى كند ، به ناگاه دستهاى از آنان روى برمىتابند و اگر حق به جانب ايشان باشد به حال اطاعت به سوى او مىآيند . آيا در دلهايشان بيمارى است يا شك دارند يا از آن مىترسند كه خدا و فرستادهاش بر آنان ستم ورزند ؟ نه ، بلكه خودشان ستمگرند . گفتار مؤمنان وقتى به سوى خدا و پيامبرش خوانده شوند تا ميانشان داورى كند تنها اين است كه مىگويند : شنيديم و اطاعت كرديم . اينانند كه رستگارند .