مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما
« 1 » و
يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ
. « 2 »
چون عمرو بن عاص آن نيرنگ خود با ابو موسى « 3 » به انجام رساند ، ابو موسى به او گفت :
لعنت خدا بر تو باد ! تو همانى كه خداوند در اين آيه فرموده است :
كَمَثَلِ الشَّيْطانِ إِذْ قالَ لِلْإِنْسانِ اكْفُرْ فَلَمَّا كَفَرَ قالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكَ إِنِّي أَخافُ اللَّهَ رَبَّ الْعالَمِينَ
« 4 » .
فصل [ 16 ] : نكتههايى از ماجراهاى او با خوارج
هنگامى كه على عليه السّلام به قصد پيكار با خوارج روانهء نهروان « 5 » شد ، عفيف بن قيس به وى گفت : اى امير مؤمنان ، در اين ساعت روانه مشو ؛ كه پيروزى از آن دشمنت خواهد بود . على عليه السّلام گفت :
إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَ رَبِّكُمْ ما مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِناصِيَتِها إِنَّ رَبِّي عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
. « 6 »
پس به راه خود براى رويارويى آنان ادامه داد و در آن پيكار بيشتر آنان را از ميان برداشت .
چون ذو الثديه حرقوص بن زهير « 7 » گفت : به خداوند سوگند هدف ما از پيكار با تو تنها خشنودى خداست ، در پاسخ ، آيهء
قُلْ هَلْ نُنَبِّئُكُمْ بِالْأَخْسَرِينَ أَعْمالًا * الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيُهُمْ فِي
هامش
( 1 ) . نساء / 35 : و اگر از جدايى ميان آنان بيم داشتيد داورى از خانواده مرد و داورى از خانواده زن بگماريد . اگر سر سازگارى داشته باشند خدا ميانشان سازگارى خواهد آورد .
( 2 ) . مائده / 95 : آن را دو تن عادل از ميان شما تصديق كنند .
( 3 ) . نام كامل او ابو موسى اشعرى عبد اللّه بن قيس بن سليم است . او از بنى اشعر و از صحابيانى است كه در زبيد يمن ديده به جهان گشود و هنگام ظهور اسلام به مكه آمد و اسلام آورد . عمر او را بر ولايت بصره گماشت و او اصفهان و اهواز را فتح كرد . على عليه السّلام پس از تحكيم او را از فرمانروايى كوفه بر كنار كرد . او همچنان در كوفه ماند تا اينكه به سال 44 ق . در همين شهر درگذشت . بنگريد به : الاصابه ، ج 3 ، ص 351 - ت .
( 4 ) . حشر / 16 : چون حكايت شيطان كه به انسان گفت : كافر شو و چون كافر شد گفت : من از تو بيزارم ؛ من از خدا پروردگار جهانيان مىترسم .
( 5 ) . ياقوت دربارهء نهروان گويد : سه نهروان وجود دارد : اعلى ، اوسط و اسفل . نهروان منطقهاى وسيع ميان بغداد و واسط در سمت شرق است و حد اعلاى آن به بغداد متصل است . نبرد ميان على عليه السّلام و خوارج در اين منطقه روىداد . بنگريد به : معجم البلدان ، ج 4 ، ص 847 - ت .
( 6 ) . هود / 56 : در حقيقت ، من بر خدا ، پروردگار خود و پروردگار شما توكل كردم . هيچ جنبندهاى نيست مگر اين كه او مهار هستىاش را در دست دارد . به راستى پروردگار من بر راه راست است .
( 7 ) . از سران خوارج بود كه در نبرد نهروان كشته شد . بنگريد به : الاصابه ، ج 1 ، ص 472 - ت .