خويش ، اساليب كلام را باز مىشناسند . از همين جاست كه دستور العمل قرآن [ به پيامبر ( ص ) ] در سورهء توبه ، در مورد همه كسانى است كه كلام خدا را نشنيدهاند ، نه آن كه خاصّ كسانى باشد كه در بالاترين مرتبهء بلاغت قرار دارند ؛ آنجا كه مىفرمايد : « و اگر فردى از مشركان از تو پناه خواست او را پناه ده تا كلام خدا را بشنود ، سپس او را به جايگاه امن خود برسان ؛ اين بدان سبب است كه آنان طايفهاى نادانند . ( توبه / 6 ) كسانى از مشركان نيز كه به ايمان بدين معجزه شتافتند ، همه ، از خداوندگاران سخن و صاحبان والاترين مراتب بلاغت نبودند و تنها به سليقهء عربى خويش به درك اين كه قرآن معجزه است نايل آمده بودند .
كسانى هم كه ديرتر اسلام آوردند ، غالبا از آنانى بودند كه خود از شنيدن قرآن خوددارى ورزيده و يا از آن بازداشته شده بودند . اما همين افراد هم زمانى كه بدان گوش سپردند ايمان آوردند ، در حالى كه همه شاعر و سخن سرا نبودند .
مىخواهم اين حقيقت را تبيين كنم و استوار سازم كه قرآن از همان آغاز بعثت ، اعجاز بيانى خويش را تنها بر كسانى تحميل نكرد كه به ايمان آوردن بدان شتافتند ، بلكه اين اعجاز را بر كسانى نيز مسلّم ساخت كه ، از روى عناد و به عنوان پايبندى به دين پدران و در دفاع از اوضاع دينى ، اجتماعى و اقتصاديى كه خواهان تغييرى در آن نبودند ، بر سفاهت و شرك خويش باقى ماندند . آنان در آزار مصطفى و در ستم به كسانى كه به رسالت او ايمان آورده بودند بسيار پيش رفتند ، و آن حضرت - صلّى اللّه عليه [ و آله ] و سلّم - در رويارويى با آن بت پرستى سركشى كه در بحبوحهء جوانى بود ، سلاحى جز كلمات وحى الهى نداشت ، كلماتى كه آنها را تلاوت مىكرد و بدان سبب تخت بت پرستى مىلرزيد ، چنان كه گفتى مىخواهد از هم فرو پاشد .
در روايت است كه كسانى از همين طاغوتهاى قريش و قلدران سركش بت پرست بودند كه در اوايل عصر بعثت مخفيانه و دور از چشم طايفه ، خود را به محلّى كه رسول خدا ( ص ) در آن بود مىرساندند تا آياتى از قرآن را بشنوند ، بىآن كه در اين ميان ارادهء خويش را در اختيار داشته باشند .
ابن اسحاق در سيره روايت كرده است كه شبى ابو سفيان بن حرب عبشمى ، ابو جهل بن هشام مخزومى ، و اخنس بن شريق زهرى ، جداى از همديگر و بدون اين كه قرارى با هم داشته باشند به نقطهاى [ نزديك خانهء رسول خدا ( ص ) ] روانه شدند تا زمانى كه او در خانهاش به نماز مىايستد و قرآن تلاوت مىكند به او گوش سپارند . هر كدام از آنها در جايى نشسته ،
الإعجاز البياني للقرآن ( اعجاز بيانى قرآن ) ( فارسى ) — صفحة 34
مساهمون: عائشة عبد الرحمن ( بنت الشاطئ )
ص٣٤