( أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ )
« 13 » ، پس از آنكه به هشت بهشت « 1 » آسوده بود به غرامت آن ترك به ضرورت بهشت ، بهشت « 2 » و به خاك « 3 » دنيا هبوط كرد و به فراق جنت « 4 » و هجر حوا مبتلا گشت و به خجالت گناهكارى درمانده شد و دويست سال به نوحه و زارى
( رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا )
« 14 » روزگار گذاشت و هر لحظه دلش پر خونتر [ و غمش افزونتر ] « 5 » بود تا ارحم الراحمين بر تضرع و دموع و استكانت و خشوع « 6 » او بخشود و خلعت
( فَتابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ )
« 15 » در گردن او انداخت و محنتش به نعمت بدل گردانيد و حوا را با او رسانيد .
پس آدم - عليه السلام - اول كسى بود كه دعا كرد و اجابت افتاد و استعانت « 7 » خواست و اعانت يافت و غمش به شادمانى و محنتش به آسانى بدل گشت و تجديد نعم و ازالت نقم از حضرت قدم مخصوص و ممتاز شد ، رحيمى « 8 » پادشاهى كه چون از وى رحمت طلبند بخشايش فرمايد و چون نعمت خواهند بخشش ارزانى دارد و در قرآن شرح احوال و بيان « 9 » او بيش از آنست كه اين مكان تحمل « 10 » ذكر آن تواند كرد « 11 » .
پس از آن شيخ الانبياء نوح - عليه السلام - كه « 12 » مقاسات صحبت
هامش
( 1 ) - مل : در بهشت پاكيزه سرشت . ر : به بهشت پاكيزه سرشت
( 2 ) - مل : به ضرورت او را از بهشت
( 3 ) - ت ، مل ، چا ، چب : به خاكدان ( نسخهء عربى چاپى كتاب : بعد ان اهبطه من الجنة الى الارض )
( 4 ) - مج ، مجا : حبيب
( 5 ) - [ و غمش افزونتر ] ازت و نسخههاى چاپى افزوده شد
( 6 ) - از مجا و م . در ساير نسخ : خضوع . در اصل عربى كتاب : خشوع
( 7 ) - مجا ، چا ، چب : استغاثت
( 8 ) - ت ، م : رحيما
( 9 ) - ت : شرح و بنيان او بسيار است و احوال . مجا : شرح و بيان احوال او . م : شرح و و بيان او
( 10 ) - ت ، م : احتمال
( 11 ) - مل : داشته باشد
( 12 ) - مجا ، ت : كه مدتها .
( 13 ) - الاعراف ، 22
( 14 ) - الاعراف ، 23
( 15 ) - البقره ، 37