خير الكلام كلام اللّه ذى منن * قد جاءنا هاديا خير الانام به
كلامه عوذتى فى كل مهلكة * اصون نفسى عن جرح الكلام به
به افتتحت كلامى رب وفقنى * على اختتام مقالى و الختام به « 1 »
و كما قال تعالى و هو اصدق القائلين و قوله الحق اليقين « 2 » :
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ أَ لَمْ نَشْرَحْ لَكَ صَدْرَكَ
« 15 » ، الى آخره « 3 » . اين سوره از اول تا آخر منبى « 4 » است و مفصح « 5 » كه خداى تعالى مصطفاى « 6 » معلى را فرموده است كه از حضرت عزت بدان مخصوص و ممتاز است كه دل و صدر آن صدر آفرينش بعد از دلتنگى « 7 » چنان كه مذكور است فى قوله تعالى :
( وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ )
« 16 » ، و فرج « 8 » و سبكبارى « 9 » او از بار گناه كه به انقاض « 10 » مفضى « 11 » بود و رفع ذكر و اعلاء درجهء او بدان حد كه بعد از آن از مرتبهء ادنى « 12 » چنان كه به يتيمى ابو طالب و مزدورى « 13 » خديجه معروف و مشهور بود و در زبان خلايق بدان مذكور ، بلندى نام و رفعت ذكرش بدان درجه رسيد كه با نام خداى هم طويله « 14 » و با ذكر حق هم سلك گشت تا اگر هزار بار كلمهء لا إله الا اللّه بر زبان رانند تا محمد رسول اللّه ( ص ) باوى نباشد نام گوينده در جريدهء ايمان ثبت نيفتد و در آخر اين سوره بشارت داده است امت محمد ( ص ) را كه هيچ دشوارى نباشد كه دو آسانى با وى نبود
هامش
( 1 ) - ابيات عربى فقط در مج ، مجا و ت آمده است
( 2 ) - مج ، مجا : المبين
( 3 ) - چا ، چب : تا آخر سوره را نقل كرده
( 4 ) - ت ، مل ، ر : مبنى
( 5 ) - ر : موضح . مل : مفتح
( 6 ) - بجز ت و مل ساير نسخ : مصطفى
( 7 ) - ت ، م ، چا ، چب : تنگ دلى
( 8 ) - مج ، مجا ، مل : فرح
( 9 ) - ت : سبكسارى
( 10 ) - م : انقباض . چب : انقباضى
( 11 ) - چب : مقضى
( 12 ) - چا : درجه اولى
( 13 ) - م ، چب : شاگردى
( 14 ) - مل : هم جريده . چا و چب : هم شان
( 15 ) - الانشراح ، 1 - 2
( 16 ) - الحجر ، آيهء 97