پيشنهاد قضاوت كرد ، ولى او قبول نكرد . در نتيجه به زندان افتاد و در همانجا درگذشت . در همين مورد نيز روايات مختلف است . بعضى به صورتى كه گفته شد ، آوردهاند . اما عدهاى گفتهاند كه منصور ابو حنيفه را به تازيانه تهديد كرد ، و او نيز به اجبار و اكراه ، قضاوت را پذيرفت [ 70 ] و پس از چند روزى درگذشت . گروهى روايت كردهاند كه چون ابو حنيفه جانب ابراهيم بن عبد الله بن حسن را گرفت و آشكارا به وجوب مبارزه در كنار ابراهيم فتوى داد ، منصور او را از كوفه به بغداد فرا خواند .
ابو الفرج اصفهانى از عبد الله بن ادريس روايت كرده است كه او گفت : در حالى كه ابو حنيفه بر كرسى درس [ يا منبر ] ايستاده بود ، دو نفر از او درباره پيوستن به ابراهيم پرسيدند ، شنيدم كه او گفت : به ابراهيم بپيونديد . او نامهاى به ابراهيم نوشت و به او گفت كه اگر پنهانى به كوفه بيايد ، شيعيانى در اينجا دارد كه قادرند منصور را شبانه بكشند و يا دستگيرش كرده ، تحويل او بدهند . نامهاى ديگر به ابراهيم نوشت كه منصور آن را به دست آورد ؛ از اين رو او را به بغداد آورد و با شربتى مسمومش كرد . [ 71 ]
پذيرفتن چنين روايتى غير ممكن مىنمايد ، زيرا ابراهيم در سال 145 ه .
كشته شد و ابو حنيفه در 150 ه . ، بعيد به نظر مىرسد كه منصور پس از اثبات ارتباط ابو حنيفه با ابراهيم 5 سال صبر و تحمل كرده باشد . منصور كسى بود كه براى تقويت و استحكام پايههاى حكومتش هيچ حد و مرزى نمىشناخت ، و از خونريزى كوچكترين پروايى نداشت . او آن قدر قدرت داشت كه حتى با شتاب فرمان كشتن كسى چون ابو حنيفه را داد . اگر او از ناحيه ابو حنيفه احساس خطر مىكرد ، امكان نداشت كه چشمپوشى كند . منصور كسى بود كه ابو مسلم خراسانى را با آن همه سپاه نابود كرد ، و بزرگان اهل بيت را ، با توجه به مشكلات كار و موقعيت ويژهشان از ميان برداشت ؛ همچنان كه بسيارى از بزرگان و پيشوايان ديگر را با وجود اعتبار و اقتدارشان نابود ساخت .
تنها چيزى كه مىتوان احتمال داد اين است كه نامهء ابو حنيفه به ابراهيم مدتها پس از قتل ابراهيم ، به دست منصور افتاده باشد .
ابو حنيفه از شمار فقيهانى چون مالك بن انس ، اعمش ، مسعر بن كدام ، عباده بن عوام ، عمران بن داود قطان ، شعبة بن حجاج و . . . بود كه به يارى و پشتيبانى محمد و ابراهيم اهتمام نشان دادند ، و برخى از آنان در جنگ ابراهيم [ 72 ] عليه عباسيان شركت كردند . شهيدان اين جنگ را همتاى شهيدان بدر شمردند ، و خود حادثه را « بدر كوچك » لقب دادند . با اين همه مىبينيم كه منصور از مؤاخذه آنان
الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي ) — صفحة 402
مساهمون: اسد حيدر
ص٤٠٢