در هندوستان تشيع بر اثر ارتباط بين اعراب و هندوان پديد آمد . با تبليغاتى كه عدهاى از مبلغان شيعى در هند كردند ، گروه عظيمى از بتپرستان به مذهب شيعى گرويدند . امروز نيز شيعيان زيادى در اين سرزمين وجود دارند ، و در سرتاسر هندوستان اميران و فرمانروايان شيعه بسيارى حضور دارند . در هند شيعه چندان زياد است كه مىتوان گفت هيچ آبادى از وجود آنان تهى نيست ، منتهى برخى از آباديها كاملا شيعى است و در بعضى اكثريت با شيعيان است . شهر لكنهور پايتخت دولت منقرض شده « اوده » مركز يگانه شيعى در هند است . در گذشته اين شهر كانون علم و عالمان بود ، امروز نيز يكى از بزرگترين مراكز علمى است . در اين شهر مدارس عربى وجود دارد ، كه مهمترين آنها دانشگاه سلطانيه است . مدرسه ديگرى نيز وجود دارد كه آموزشگاه واعظان است و اختصاص به تبليغ دارد . مدرسه ديگر ناظميه است كه علامه سيد ابو الحسن آن را بنياد نهاده ، همانگونه كه وى سلطانيه را نيز تأسيس كرده است . در لكنهور آثار زيادى از شيعه مانند مساجد و حسينيهها وجود دارد . از شهرهاى ديگرى كه شيعهنشين است ، مىتوان به جانپور ، بتن آباد ، مظفرآباد ، لاهور و پنجاب اشاره كرد . [ 22 ]
در تركيه نيز مذهب شيعى به صورت محسوسى گسترش يافت و پيروان زيادى پيدا كرد . اما سلطان سليم ( د 926 ه . ) به مقابله با شيعه برخاست و كشتارى عظيم كرد .
ابراهيم طبيب ، از بلندپايگان سپاه ترك ، مىگويد : سلطان سليم نسبت به شيعه تعصب شديد داشت ، به ويژه كه در آن روزگار تشيع در مقابل تسنن قرار گرفته و در ميان رعايا طرفداران زيادى پيدا كرد ، و گروههايى از مردم به آن روى آوردند . اين بود كه سلطان فرمان داد هر كس را كه شيعى شود بكشند . در نتيجه حدود چهل هزار تن شيعى كشته شدند . شيخ الاسلام نيز فتوى داد هر كس عليه شيعيان به جنگ برخيزد و كسى از آنان را بكشد ، مأجور است و اين فتوى بهانهء سلطان بود . [ 23 ] با اين همه امروز در تركيه شيعيان در آباديهاى بسيار پراكندهاند .
در عربستان شهر قطيف و روستاهاى آن يكپارچه شيعىاند . اما نيمى از جمعيت احساء و مركز آن هفوف را شيعه تشكيل مىدهد . در قطر نيز شيعه فراوان است . همواره طلاب از قطيف و احساء ، به قصد فراگيرى علم و فراگيرى مكتب اهل بيت ، به نجف اشرف هجرت مىكنند ، و از ميان آنان عالمان و اديبانى بلند مرتبه و داراى موقعيت مهم در علم و ادب برخاستهاند . در بحرين شيعيان بسيارند و داراى
الإمام الصادق و المذاهب الأربعة ( امام صادق و مذاهب چهارگانه ) ( فارسي ) — صفحة 313
مساهمون: اسد حيدر
ص٣١٣