( 1 ) اين يكى از تفاوتهاى بين داوود پيامبر و امام مهدى عليه السّلام مىباشد كه داوود به آن جهت از خداوند طلب آمرزش و توبه نمود ؛ ولى در عين حال پيش گرفتن همين روش قضايى از سوى امام عليه السّلام پسنديده بوده و مطابق مصالح كلى دولت آن حضرت مىباشد . جامعه زمان داوود در آن سطحى نبوده است كه به « واقعيت » دست يابد بلكه قوانين كلى قضايى به حد كافى مايه رشد آنها بوده در حالى كه جامعهء مهدوى در همهء مصالح كلى خويش نيازمند كشف « واقع » مىباشد .
( 2 )
محور سوم : كشتن ابليس
در اين باره رواياتى رسيده است كه برخى را پيش از اين آوردهايم . براى درك اين موضوع دو ديدگاه را بررسى مىنماييم كه هر كدام به تنهايى مىتواند مقصود روايت باشد :
( 3 ) ديدگاه نخست : برداشت صريح و غير تأويلى از اين رويداد شگفتانگيز .
ابليس مخلوقى با شخصيتى شناخته شده است . او پس از سرپيچى از فرمان پروردگار ، منبع شر و بدى و گناه براى آدم و فرزندان او گرديد . او در آن زمان از پروردگار درخواست كرد عمرى طولانى بيابد و خداوند خواسته او را بر آورده ساخت . از اين رو هر كفر و انحراف و سركشى در بين بشريت به ابليس يا شيطان نسبت داده مىشود .
او عمر طولانى تا روز قيامت
( إِلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ ) *
را درخواست كرد كه خداوند بخشى از اين درخواست را اجابت فرمود و بخشى ديگر را نپذيرفت .
قالَ فَإِنَّكَ مِنَ الْمُنْظَرِينَ إِلى يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ *
« 1 »
فرمود : در حقيقت ، تو از مهلتيافتگانى ، تا روز معين معلوم
( 4 ) روز معين معلوم ، همان روز ظهور و تأسيس دولت جهانى است كه حضرت بقية اللّه عليه السّلام كمر به قتل شيطان مىبندد و بشريت ، جهانى بدون شيطان را تجربه خواهد كرد . در نتيجه تربيت انسان سادهتر و تكاملش سريعتر خواهد شد و چه بسا چند برابر سريعتر از زمانى خواهد شد كه شيطان زنده بود و مكر مىبافت .
پيروى از ابليس و همسويى با او از آغاز زندگى بشر تا عصر پيش از ظهور محكى براى آزمايش انسانها بوده است ، اما در عصر پس از ظهور چنين نخواهد بود ، زيرا همانطور كه دانستيم بين روشها و نتايج دو برنامهء كلى الهى براى پيش از ظهور و پس از آن ، تفاوتهاى اساسى وجود دارد .
اين ديدگاه و ديدگاه بعدى با چشمپوشى از برخى ملاحظات فرعى و جانبى در مورد مضمون خبرى كه در اين خصوص آورديم ، درست مىباشد .
( 5 ) مهمترين مناقشات و ملاحظاتى كه اين ديدگاه با آن روبروست عبارت است از اينكه اولا آن
هامش
( 1 ) . سورهء ص ( 38 ) ، آيات 80 و 81 .