باره كوتاهى كرده است . اما اگر گوسفندى شبانه وارد مزرعه كسى شود صاحب گوسفند ضامن خواهد بود زيرا بر او لازم بوده در طول شب از گوسفندش نگهدارى نمايد و حال كه چنين نكرده ، ضامن مىباشد .
( 1 ) در دعوايى كه به داوود و سليمان عليهما السّلام ارجاع شد ، گوسفندى شبانه وارد كشتزار شخص ديگرى شده و در نتيجه صاحب گوسفند ضامن خسارت وارده اعلام مىشود . در چنين موردى صاحب گوسفند چگونه بايد خسارت وارد شده به مزرعه را جبران نمايد ؟ در اينجا سه احتمال وجود دارد :
1 - صاحب گوسفند به ميزان خسارتى كه به مزرعه وارد شده ، پولى را به صاحب مزرعه بدهد .
اين راه صحيح مىباشد ولى در زمان حضرت داوود عليه السّلام پول وجود نداشته بلكه معاملهء پاياپاى رواج داشته است .
2 - ميزان خسارت وارد شده محاسبه شود و صاحب مزرعه در برابر آن غرامتى را از صاحب گوسفند بگيرد . مناسبترين غرامت در اينجا ، فرآوردههاى آن گوسفند هم چون شير و پشم و بره و . . .
مىباشد . طبق روايت خداوند به سليمان عليه السّلام فهمانيد كه اين گونه حكم كند .
3 - صاحب گوسفند براى جبران خسارت ، خود گوسفند را ( يا همهء آن را - مطابق ظاهر خبر - يا اجزايى از آن را به ميزان ارزش محصول تلف شده ) به صاحب مزرعه بدهد . همانطور كه در حديث آمده ، داوود نبى عليه السّلام مانند پيامبران گذشته چنين حكمى را صادر كرد . البته حكم عادلانهاى كه حضرت سليمان عليه السّلام صادر فرمود ، مطابق با سطح تربيتى بشر در آن روزگار بوده است .
( 2 ) نكته دوم : دلايل و توجيهات كافى براى آن كه امام مهدى عليه السّلام روشهاى قضايى سليمان و داوود عليهما السّلام را در پيش مىگيرد .
از مجموع احاديث به دست مىآيد امام مهدى عليه السّلام از شيوه قضايى سليمان عليه السّلام به طور موقت استفاده خواهد نمود ؛ هم چنان كه داورى آن حضرت به شيوه آدم ، نوح و ابراهيم عليه السّلام نيز مقطعى است .
امام عليه السّلام براى آزمايش امت طبق هر كدام از آن شيوهها يك يا چند بار قضاوت مىنمايد ولى همواره شيوهء قضاوت داوود عليه السّلام ( صدور حكم بدون شاهد ) را در پيش خواهد گرفت . اين سخن چگونه امكان دارد ؟ براى پاسخ به اين سؤال در دو بخش از دلايل استفاده حضرت مهدى عليه السّلام از روش سليمان و داوود عليهما السّلام در قضاوت سخن خواهيم گفت .
( 3 )
بخش نخست : دلايل پيروى از قضاوت سليمان نبى عليه السّلام
در اينجا مىتوان دو دليل را ذكر كرد :
1 - قضاوت سليمان عليه السّلام مطابق با قوانين اسلامى است زيرا مطابق احكام اسلامى ، وقتى گوسفندى به مزرعه ديگرى وارد شد صاحب آن ضامن خسارت وارد شده به صاحب مزرعه