( 1 )
فصل دوم زمان ظهور
در اين باره مىتوان در چند سطح سخن گفت و سپس به نقد و گزينش آنها پرداخت :
( 2 ) سطح اول : تعيين زمان دقيق ظهور به روز و ماه و سال ، كه البته راهى به دانستن آن نيست و در هيچ متن دينى از آن ياد نشده بلكه بر عكس ، روايات فراوانى بر نفى توقيت و لعن تعيين كنندگان وقت ، وارد شده است .
پيش از اين دانستيم نهان بودن زمان دقيق ظهور ، خود يكى از حلقههاى زنجيره برنامه الهى است كه فرصتى را براى پيروزى امام مهدى عليه السّلام و يارانش در مأموريت جهانى فراهم مىآورد ؛ زيرا اصل غافلگيرى از مهمترين علل پيروزى ايشان مىباشد .
( 3 ) سطح دوم : تعيين زمان ظهور به طور اجمال ؛ مانند اين كه بگوييم : زمان ظهور وقتى است كه خداوند اراده فرمايد ؛ يا هنگامى است كه شرايط آن فراهم آيد ؛ يا زمانى است كه نشانههاى نزديك آن واقع گردد و يا . . . همه اين امور درست است ؛ ولى خواسته ما را تأمين نمىنمايد .
( 4 ) سطح سوم : به دست آوردن تاريخ ظهور به طور اجمال و يا تفصيل از برخى واژههاى قرآن كريم يا ، از طريق قوانين علم حروف كه برخى از حكما و صوفيه با آن آشنايند و بر آنند كه به مدد اين علم مىتوان به حقايق ناشناخته ، آگاهى پيدا كرد .
گروهى از عالمان مسلمان ، براى تعيين زمان ظهور از اين قوانين بهره بردهاند . يكى از آنان محى الدين بن عربى است كه چنين سروده است :
إذا دار الزّمان على حروف * ببسم اللّه فالمهدىّ قاما
و يخرج بالحطيم عقيب صوم * ألا فاقرأه من عندي السّلاما « 1 »
هرگاه چرخ روزگار به حروف بسم اللّه رسد ، مهدى قيام كرده و پس از ماه رمضان از حطيم ( مساحت ميان حجر الأسود و مقام ابراهيم ) ظاهر خواهد شد . اگر او را ديدى از جانب من
هامش
( 1 ) . ر . ك : القندوزى ، سليمان بن ابراهيم ، همان ؛ ص 499 .