دست داده است . از اين روى ، والى عراق عبد اللّه بن عمر وى را بر كنار كرد و در شعبان 126 ق / مه - ژوئن 744 م محمد بن عوان را بجاى او فرستاد . « 1 » بديهى است كه اين مرد محمد بن عزان يا غزان كوفى است كه منصور بن جمهور وى را به حكومت سيستان و سند گماشت . گويا در تاريخ سيستان ترتيب تاريخى دربارهء گماشتن حرب بن قطن و محمد بن عزان برعكس شده است ، يعنى نخست محمد بن عزان در خلافت يزيد سوم از منصور بن جمهور ولايت سيستان يافت و پس از فاصلهاى كوتاه حرب بن قطن به فرمان عبد اللّه بن عمر به ولايتدارى سيستان رسيد . ترتيب ولايتداران در فهرستى كه يعقوبى در البلدان بدست مىدهد چنين است و با ترتيب رويدادهايى كه همين مؤلف در تاريخ به شرح آنها مىپردازد همخوانى دارد . كوتاهى زمان اقامت محمد بن معز در سيستان - اگر اصلا ديدارى از اين ولايت كرده باشد - و اين حقيقت كه هر دو نامزد ولايتدارى در سال 126 ق / 4 - 743 م به سمت خود گمارده شدند ، به آسانى روشن مىسازد كه چرا مؤلف تاريخ سيستان ترتيب رويدادها را درآميخته است .
چون مروان بن محمد حمار مىكوشيد تا قدرت خود را در پى هرج و مرج و آشفتگى سه خلافت كوتاه گذشته استوار سازد ، از اين روى روزگار خلافت وى كه آخرين خليفهء اموى بود همواره در جنگ گذشت . عبد اللّه بن عمر بن عبد العزيز را خواه ناخواه از ولايتدارى عراق بر كنار كردند ، زيرا هنگامىكه شورشگر خارجى ، ضحاك بن قيس آشكارا بر عراق و جزيره استيلا يافت ، هم عبد اللّه و هم والى پيشين منصور بن جمهور وى را فرمانرواى واقعى دانسته بسوى او رفتند ( شوال 127 ق / اوت 745 م ) . « 2 » اما در 129 ق / 747 م مروان عراق را از شيبان بن عبد العزيز ، جانشين ضحاك بازگرفت . از شخصيتهاى برجسته در اين جنگ كه در كنار مروان شمشير مىزده رجل قيسى ، يزيد بن عمر بن هبيرهء فزارى بوده كه
هامش
( 1 ) - تاريخ سيستان ، ص ص 30 - 129 .
( 2 ) - ولهاوزن ، همانجا ، ص ص 90 - 389 .