گروههاى مخالفى چون خوارج هوادار شيبان و شيعيان غالى طرفدار عبد اللّه بن معاويه بود . تنها در 129 ق / 747 م بود كه اين شورشها سركوبى يافتند و نصر بن سيار توانست تماس مؤثر و سودمندى با مروان پيروزمند و ابن هبيره بگيرد . اما اكنون ديگر بسيار دير شده بود . در همان سال جنبش ابو مسلم شكل قطعى خود را در مرو پيدا كرد . نصر در ربيع الثانى 130 ق / دسامبر 747 م ناگزير شد نيشابور را رها كند و خليفه نتوانست به درخواستهاى يارى نصر پاسخى گويد مگر اينكه نيرويى را به يارى سردار قيسى نباتة بن حنظلهء كلامى به گرگان فرستاد كه قحطبة بن شبيب وى را بشكست و بكشت ( ذى الحجهء 130 ق / اوت 748 م ) . « 1 »
چندان نگذشت كه ابو مسلم بر سراسر خراسان استيلا يافت و نصر را به غرب هزيمت داده تا جبال عقب نشاند . در همان روزها نيرويى مركب از 3000 مرد « 2 » را به فرماندهى مالك بن هيثم خزاعى به سيستان فرستاد . ولايتدار اموى سيستان در اين ايام هيثم بن عبد اللّه بود كه مىبايست وى را ابن هبيره هنگامى كه عامر بن ضباره رهسپار يارى دادن نيروهاى نصر بن سيار در نهاوند شده بود و هنگامى كه هنوز دولت اموى راههايى را كه از جنوب ايران مىگذشتند در دست داشت ، بشتاب به اين ولايت فرستاده باشد . تنها تاريخ سيستان است كه از هيثم بن عبد اللّه به نام ياد مىكند . مالك به پاى دروازههاى زرنگ آمد و به مردم شهر دستور داد تا دروازههاى شهر را به روى او بگشايند و هيثم و نيروى اندك او را كه 1000 سرباز شامى بودند به دست او بسپارند . مردم بومى از خيانت به ولايتدار بومى و سپردن او به دست كسى كه قصد كشتن او داشت سرباز زدند ، اما حاضر شدند كه اگر به هيثم و شاميان اجازه داده شود تا آزادانه به غرب بروند يك مليون درهم فديه بپردازند . مالك اين پيشنهاد را پذيرفت و پس از آن اجازه يافت به شهر و كهنذر آن درآيد . « 3 »
هامش
( 1 ) - همانجا ، ص ص 40 - 539 .
( 2 ) - اين شمار اندك مىنمايد و بىگمان بايد آن را سى هزار خواند نه سه هزار .
( 3 ) - يعقوبى ، البلدان ، همانجا ؛ تاريخ سيستان ، ص ص 5 - 134 .